تحلیل توسعۀ فضایی فرم شهری کرج با رویکرد آینده‌پژوهی

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.22108/sppl.2022.130439.1611
چکیده

طرح مسئله: برنامه‌ریزی برای توسعۀ فرم و شکل شهر در آینده که هم تأمین‌کنندۀ نیازهای شهر و شهروندان به بهترین شکل و هم حافظ محیط‌زیست شهر باشد، یکی از استراتژی‌های مهم برنامه‌ریزان و شهرسازان است. هدف تحقیق: تحلیلی بر توسعۀ فضایی فرم شهری کرج با رویکرد آینده‌پژوهی است.روش: داده و اطلاعات لازم تحقیق به دو روش کتابخانه‌ای (مقالات، اسناد فرادستی، طرح‌های شهری ...) و استفاده از نظر کارشناسان (برای شناسایی پیشران‌های کلیدی، تدوین و امتیازدهی به فرض‌ها و ارائۀ سناریوها) جمع‌آوری‌ شده است. نمونۀ آماری 40 نفر از کارشناسان و پژوهشگران مربوط بود که به روش گلوله‌برفی انتخاب و با استفاده از روش دلفی نظرات و پیشنهادات از این گروه جمع‌آوری شد. برای تعیین عامل مؤثر بر رشد و توسعۀ فضایی شهر کرج در دورۀ 1395- 1365 از مدل هلدرن، برای تعیین میزان فشردگی یا پراکندگی مناطق شهر کرج از آنتروپی شانون و برای تدوین سناریوها از نرم‌افزار Morphol استفاده‌ شده است.نتایج: نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که 95% از رشد و توسعۀ شهر کرج در طی این 40 سال ناشی از عامل جمعیتی بوده است. همچنین مناطق 1، 5، 8 و 9 فرم فشرده و عدد آنتروپی نزدیک به حداقل و مناطق 3، 6 و 10 فرم تقریباً پراکنده‌تری دارند. از بین 12 سناریوی ارائه‌شده 5 سناریو در وضعیت بینابین، 4 سناریوی فاجعه و 3 سناریوی مطلوب قرار دارد.نوآوری: این پژوهش ازجمله معدود پژوهش‌های انجام‌شده است که با استفاده از نرم‌افزار سناریونویسی Morphol تغییرات فضایی فرم شهر کرج را سناریونویسی کرده است.