تعیین اجزا و ویژگی‌‌های پسماند جامد محل‌های دفن زباله شهرستان آستانه اشرفیه و بررسی وضعیت کیفی و زیستی خاک

نویسندگان

1 گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار گروه محیط زیست دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.

3 استادیار، گروه ریاضی و آمار، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران

4 باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد لاهیجان، لاهیجان، ایران.

doi
10.30466/asr.2026.56079.1881
چکیده

نگهداری و ذخیره­سازی زباله­های شهری در محل­های دفن زباله مهندسی نشده و غیر بهداشتی تهدیدی جدی برای عملکرد و سلامت و کیفیت خاک است. متاسفانه در شهرهای شمالی کشور ایران نیز مشکل وجود محل­های دفن زباله روباز، غیر بهداشتی و مهندسی شده در نزدیک شهرها و مناطق جنگلی وجود دارد. هدف از انجام این پژوهش بررسی وضعیت کیفیت خاک (عمق­های 30-0 و 60-30 سانتی­متری) محل­های دفن زباله شهر آستانه اشرفیه و تعیین اجزای پسماند این اماکن دفن زباله بود. نتایج بررسی­ها نشان­گر آن بود که در پایین دست محل تخلیه کشل آزادسرا، pH خاک زیاد بوده و در گروه خاک­های قلیایی قوی دسته­بندی شد. اثر دفن زباله بر هدایت الکتریکی خاک در همه محل‌های دفن زباله و در برخی موارد پایین دست (16/3 dS m-1) (در عمق 30-0 سانتی‌متر) مشاهده شد که برای کشت محصولات حساس نامناسب بود. همچنین غلظت سدیم و پتاسیم کل در اکثر اماکن تخلیه مورد نظر نسبت به شاهد بالادست بیشتر بودند که این تاثیر در بعضی موارد تا فواصل 50 و 100 متر پایین­دست قابل مشاهده بود. همچنین مشخص گردید بیشترین جزء زباله­های شهری و روستایی را اجزای فسادپذیر (51/69-57/61 درصد) تشکیل می­دهد و پس از آن ضایعات کشاورزی، باغی، لاستیک، پلاستیک و مقوا می­باشد. به­علاوه مقایسه مقادیر این ضایعات در فصل تابستان و پاییز نشان داد که نسبت پلاستیک به کل زباله در تابستان بیشتر بوده که احتمالا دلیل آن توریستی بودن منطقه و استفاده زیاد از ظروف یکبار مصرف و قوطی توسط گردشگران و ساکنین محلی می­باشد. فرمول تجربی پسماند جامد شهرستان C33H57O18N2S و ارزش حرارتی آن Kj Kg-1 42/20012 به دست آمد که نشان می‌دهد که پسماند می‌تواند به عنوان منبع سوخت در فرآیندهای تبدیل پسماند به انرژی مانند سوزاندن یا گازی‌سازی به کار گرفته شود، البته به شرط آنکه پیش‌فرآوری مناسب و کنترل‌های لازم برای کاهش آلاینده‌ها انجام شود.