تاثیر نیتروژن (از دو منبع اوره و بی‌کربنات آمونیوم) و فسفر بر برخی صفات زراعی ذرت در یک خاک لوم شنی قلیایی در شرایط گلخانه‌ای

نویسندگان

1 عضو هیات علمی گروه علوم و مهندسی خاک دانشگاه تبریز

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تبریز

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی دانشگاه تبریز

4 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی. دانشگاه تبریز

doi
10.30466/asr.2025.56412.1898
چکیده

تاکنون پژوهشی ‌در مورد برهمکنش نیتروژن(N) از منبع بی‌کربنات آمونیوم و کود فسفره (P) در خاک‌های قلیایی و اثر بر صفات زراعی گیاه ذرت گزارش نشده است. لذا هدف از این تحقیق، مطالعه اثر متقابل بی‌کربنات آمونیوم با فسفر بر برخی صفات زراعی گیاه ذرت از طریق شبیه سازی مصرف نواری در گلدان و مقایسه با اوره کود رایج نیتروژنه در کشور ما بود. در این راستا با کاشت گیاه ذرت (Zea mays L.) به‌صورت فاکتوریل و در قالب طرح پایه کاملاً تصادفی در سه تکرار در شرایط گلخانه ای این پژوهش اجرا شد. فاکتور اول فسفر در دو سطح (صفر و 25 میلی‌گرم بر کیلوگرم) از منبع مونوکلسیم فسفات مونوهیدرات خالص [Ca(H2PO4)2.H2O] و فاکتور دوم نیتروژن در هفت سطح صفر، 75، 150 و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم خاک از دو منبع اوره [CO(NH2)2] و بی‌کربنات آمونیوم (NH4HCO3) بودند. کود فسفر قبل از کاشت 8 سانتی‌متر پایین‌تر از جایگاه در نظر گرفته شده برای بذور به‌صورت جامد در خاک گلدان جایگذاری شد. پس از کاشت بلافاصله یک‌ سوم نیتروژن به‌صورت محلول در 6 سانتی‌متر زیر بذور و حدود 2 سانتی‌متر بالای کود فسفر تزریق شد. بقیه کود نیتروژن به همین روش 20 و 40 روز بعد از کشت گیاه در خاک گلدان تزریق شد. 80 روز پس از کاشت و قبل از برداشت گیاه، شاخص کلروفیل برگ‌ها، قطر ساقه و ارتفاع گیاه و پس از برداشت وزن تر و خشک بخش هوایی و ریشه به همراه حجم ریشه اندازه‌گیری شدند. بر اساس نتایج حاصله  افزایش سطح نیتروژن مصرفی شاخص کلروفیل برگ را بهبود بخشید اما این افزایش با کاهش وزن تازه و خشک بخش هوایی و ریشه همراه بود. همچنین افزایش سطح نیتروژن باعث کاهش نسبت ریشه به بخش هوایی و قطر ساقه شد. منبع بی‌کربنات آمونیوم نسبت به اوره، در سطوح 150 و 300 میلی‌گرم نیتروژن بر کیلوگرم خاک، وزن خشک بخش هوایی و در سطوح 75 و 150 میلی‌گرم نیتروژن بر کیلوگرم خاک وزن خشک ریشه بیشتری داشتند. مصرف فسفر باعث افزایش وزن تر و خشک بخش هوایی و ریشه و قطر ساقه شد