اثر دوده کربن بر برخی ویژگی‌های زیستی خاک و رشد گیاه باقلا در خاک آلوده به سرب

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

4 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

doi
10.30466/asr.2025.55873.1872
چکیده

آلودگی خاک به فلزات سنگین، به دلیل اثرات مخرب و زیان‌باری که بر تولیدات کشاورزی و تغذیه موجودات زنده می‌گذارند، بسیار حائز اهمیت است. لذا استفاده از راهکارهای مدیریتی برای کاهش اثرات مخرب آن‌ها  ضروری است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر دوده کربن و آلودگی سرب بر برخی ویژگی‌های زیستی خاک و رشد گیاه باقلا صورت گرفت. آزمایش به صورت گلدانی با چهار تکرار به صورت فاکتوریل با دو فاکتور آلودگی سرب در سه سطح (بدون آلودگی، 50 و 100 میلی­گرم بر کیلوگرم) و دوده کربن در چهار سطح (0، 1، 2 و 4 درصد وزنی) در قالب طرح پایه‌ کاملا تصادفی در گلخانه‌ای دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان انجام شد. نتایج نشان داد که آلودگی خاک به سرب موجب کاهش ارتفاع و وزن خشک گیاه شد. با افزایس سطح آلودگی خاک غلظت و جذب سرب در ریشه و اندام هوایی افزایش یافت. کاربرد دوده کربن موجب کاهش غلظت و جذب سرب در ریشه و اندام هوایی با  بیشترین کاهش در سطح چهار درصد دوده کربن مشاهده شد. افزودن دوده کربن باعث افزایش 86/22، 01/18 و 07/23 درصدی ارتفاع گیاه، وزن خشک ریشه و اندام هوایی نسبت به شاهد شد. بیشترین مقدار کربن زیتوده میکروبی، تنفس میکروبی خاک و فعالیت آنزیم کاتالاز در تیمار چهار درصد دوده کربن و بدون آلودگی خاک به سرب به ترتیب با مقادیر mg Cmic100g-1 35/13، mg CO2100g-1.day-189/64 و mLKMnO4 g-1.h-1 82/1 اندازه­گیری شد. نتایج این مطالعه نشان داد که افزودن دوده کربن توانست اثرات مخرب سرب را کاهش داده و شاخص‌های زیستی خاک و رشد گیاه را بهبود بخشد. با این حال، برای ارزیابی تأثیرات بلندمدت، انجام تحقیقات بیشتر ضروری است.