فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به­منظور بررسی تأثیر سیستم‌های مختلف خاک‌ورزی بر خصوصیات فیزیکی خاک و صفات کمی ارقام مختلف نخود در اراضی دیم منطقه دالاهوی استان کرمانشاه، آزمایشی به­صورت اسپلیت پلات در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 98-1397 اجرا گردید. سیستم‌های خاک‌ورزی (خاک‌ورزی مرسوم، بی خاک‌ورزی، خاک‌ورزی کاهشی) به­عنوان کرت­های اصلی و 23 ژنوتیپ نخود به­عنوان کرت­های فرعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد خصوصیات فیزیکی خاک (دما و درصد رطوبت در اعماق 5/7 و 15 سانتیمتر در مراحل گلدهی و پر شدن دانه)، طول شاخه اصلی نخود، عملکرد و اجزای عملکرد و نخود به­طور معنی­داری تحت تأثیر سیستم‌های خاک‌ورزی، ژنوتیپ و اثر متقابل خاک‌ورزی در ژنوتیپ قرار گرفتند. در مرحله گلدهی در عمق 5/7 سانتیمتری دمای خاک در خاک‌ورزی کاهشی نسبت به سیستم بی خاک‌ورزی 83/8 درصد بیشتر بود. در مراحل گلدهی (11/25 درجه سانتی­گراد) و پر شدن دانه (87/28 درجه سانتی­گراد) در عمق 15 سانتیمتری دمای خاک در خاک‌ورزی مرسوم بیشتر از دیگر سیستم‌های خاک‌ورزی بود. تعداد غلاف در بوته‌های نخود در سیستم‌های بی خاک‌ورزی و خاک‌ورزی کاهشی بیشتر از خاک‌ورزی مرسوم بود. ژنوتیپ Azkan در سیستم بی خاک‌ورزی بیشترین تعداد غلاف در بوته (30/31) را داشت. ژنوتیپ­های Aras و Uzbekistan 1 در سیستم بی خاک‌ورزی بیشترین وزن صد دانه نخود (35/40 و 32/40 گرم) را داشتند. عملکرد دانه نخود در سیستم‌های خاک‌ورزی حفاظتی به‌ویژه در سیستم خاک‌ورزی کاهشی بیشتر بود. بیشترین عملکرد دانه نخود (70/844 کیلوگرم در هکتار) در ژنوتیپ Flip 09-7 و در شرایط خاک‌ورزی کاهشی به دست آمد. ژنوتیپ‌های مختلف نیز واکنش متفاوتی به سیستم‌های خاک‌ورزی نشان دادند، به‌طوری‌که برخی ژنوتیپ‌ها در شرایط بی خاک‌ورزی و خاک‌ورزی کاهشی عملکرد بهتری داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که سیستم‌های خاک‌ورزی حفاظتی می‌توانند به حفظ رطوبت خاک و بهبود عملکرد نخود در مناطق دیم کمک کنند.