بررسی تأثیر مدیریت آب بر الگوی توزیع شوری ناحیه ریشه در آبیاری قطره‌ای

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 هیئت علمی دانشگاه محقق اردبیلی دانشکده کشاورزی گروه مهندسی اب

3 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.30466/asr.2025.55495.1854
چکیده

یکی از مشکلات اصلی در اراضی کشاورزی ایران، شوری خاک است. از مهم­ترین عوامل موثر بر این مسئله مقدار و شوری آب آبیاری، روش آبیاری و نحوه مدیریت مزرعه می­باشند. بررسی شوری در اعماق خاک و نقاط مختلف مزرعه از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. این مطالعه در شهرستان اردبیل و به منظور بررسی الگوی توزیع شوری در آبیاری قطره­ای تحت  حدود رطوبتی کم آبیاری برای کشت لوبیا چیتی (رقم صدری) در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادف (CRD) در سه تکرار انجام شد. تیمارهای مورد بررسی، مقادیر آب آبیاری بودند که در سه سطح 100، 85 و 70 درصد نیاز آبی گیاه (به ترتیب I1،  I2 و I3) اعمال شدند. در این تحقیق، بررسی توزیع شوری خاک در اعماق (سه عمق) و فواصل مختلف نسبت به قطره چکان (سه فاصله) در سه سطح آبیاری و با سه تکرار در چهار نوبت نمونه­برداری از خاک مزرعه در طول فصل کشت انجام شد. نتایج بررسی­های این تحقیق نشان داد اثر مقادیر مختلف آبیاری بر روی وزن هزار دانه، عملکرد دانه و زیست توده گیاه به ترتیب در سطوح پنج و یک درصد معنی­دار بود. همچنین با افزایش آب مصرفی از I3 به I1 مقادیر عملکرد زیست توده و دانه گیاهی به­ترتیب2/51 و 8/46 درصد افزایش یافت. از طرفی بر اساس نتایج این پژوهش، میزان شوری عصاره اشباع خاک در اکثر تیمارهای آبیاری در عمق صفر تا 20 سانتی­متر دارای روند کاهشی بوده که این کاهش تا 50 درصد هم مشاهده شد. همچنین میزان شوری خاک در طول فصل کشت دارای روندی کاهشی بود که با افزایش فاصله از محور قطره چکان میزان شوری آن افزایش یافت.