تبیین مفهوم احترامِ کانتی با توجه به مفهومِ صدا، نگاه و خیرگی در لکان
نویسندگان
1 دانشگاه قم
2 دانشگاه قم
3 دانشگاه زنجان
doi
10.48308/kj.2023.233401.1197چکیده
فیلسوفان همواره به دنبال نسبت انگیزۀ عمل با الزام اخلاقی بودهاند. به این منظور کانت احساس خاص احترام را مطرح میکند و تفسیری از آن ارائه میدهد که احترام مترادف با اخلاقمندی تعریف شود، درعینِحال که این احساس از جنس سایر احساسات و، درنتیجه، تجربی نیست، بلکه با مفهوم اضطراب در عدمِمشابهت با احساس تجربی نزد لکان شباهت دارد.احساس احترام زمانی ظاهر میشود که سوژه خود را در نزدیکی ابژه (قانون اخلاقی) مییابد. بهعلاوه، کانت در تبیین این مفهوم و ابژۀ قانون اخلاقی از تعابیری چون صدا و نگاه استفاده میکند که دارای سویه پاتولوژیک (وابسته به احساس) است. صدا و نگاه از یک سو عامل اخلاقی را متوجه قانون اخلاقی میکنند و ازسویِدیگر از نامعقولی و سلطۀ سوپرایگو بر قانون اخلاقی، با تفکیک صدای فربه از اظهارِ ناب، جلوگیری میکنند. نگاه سوژه به قانون اخلاقی و خیرگیِ قانون اخلاقی به سوژه نزدیکترین تفسیر به احساس احترام است که تن هر خطاکاری را میلرزاند. این تفسیری سراسر پاتولوژیک از اخلاقمندی و احساسِ خاص احترام است.