فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش بین­شیاری یکی از رایج­ترین شکل­های فرسایش خاک در مناطق خشک و نیمه‌خشک به شمار می­رود. این پژوهش با هدف بررسی نقش شیب بر فرسایش بین­شیاری در برخی خاک­های منطقه نیمه‌خشک زنجان به انجام رسید. یک آزمایش صحرایی با 32 واحد آزمایشی در چهار خاک با بافت لوم شنی، لوم سیلتی، لوم رس شنی و لوم رسی و چهار سطح شیب 5، 10، 15 و 20 درصد تحت باران شبیه­سازی شده با شدت 40 میلی­متر بر ساعت در دو تکرار انجام گرفت. نمونه­های رواناب و رسوب در بازه­های زمانی 5 دقیقه از آغاز رواناب برداشت و تغییرات زمانی شدت فرسایش بین­شیاری تعیین شد بر اساس نتایج، روابط معنی­دار میان فرسایش­ بین­شیاری و شیب در خاک­های مختلف وجود داشت که نشان اعتبار مدل WEPP در براورد فرسایش بین­شیاری در  این خاک­ها است. با این وجود، دقت این روابط به توزیع اندازه ذرات خاک بستگی دارد. با افزایش شیب از 5 درصد به 20 درصد در بافت­های لوم شنی، لوم سیلتی، لوم رس شنی و لوم رسی، شدت فرسایش بین­شیاری به ترتیب 6/5، 6/2، 8/1 و 26/2 برابر افزایش یافت. آغاز فرسایش بین شیاری در شیب 20 درصد نسبت به شیب 5 درصد برای بافت­های لوم شنی، لوم سیلتی، لوم رس شنی و لوم رسی به ترتیب 66، 25، 64 و 46 درصد زودتر اتفاق افتاد. به­طور کلی نتایج نشان دادند که شیب­های 15 و 20 درصد حساس­ترین شیب­ها و دامنه‌های با بافت لوم سیلتی و لوم رسی حساس­ترین دامنه­ها فرسایش بین­شیاری هستند. حفظ پوشش گیاهی به ویژه در دامنه­های با شیب بالا به­منظور افزایش فرصت نفوذ آب و تقویت ساختمان خاک برای مهار فرسایش بین­شیاری ضروری است.