تأثیر کاربرد نیتریک‌اکسید بر برخی ویژگی‌های مورفوفیزیولوژیک و جذب عناصر غذایی پایه سیب M7 در شرایط تنش کمبود آهن

نویسندگان

1 دانشگاه ارومیه

2 دانشگاه ارومیه

3 گروه باغبانی دانشگاه تبریز

4 هیات علمی دانشگاه

5 دانشگاه ارومیه

doi
10.30466/asr.2025.55245.1845
چکیده

این پژوهش به بررسی اثر کاربرد سدیم­نیتروپروساید (SNP) به­عنوان آزاد­کننده­ی نیتریک­اکسید (NO) در شرایط کمبود آهن مستقیم و غیر­مستقیم (ناشی از بی­کربنات­پتاسیم) بر برخی فاکتورهای رشدی، فیزیولوژیک و عناصر غذایی پرمصرف و کم­مصرف در پایه سیب M7 در محیط کشت هیدروپونیک پرداخته­است. آزمایش به­صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با دو فاکتور، سدیم­نیتروپروساید در چهار سطح (0، 50، 100 و 200 میکرومولار) و تیمار آهن در پنج سطح شامل: شاهد (90 μM FeNaEDTA, pH­6, Control)، کمبود آهن مستقیم شامل: (45 μM FeNaEDTA, pH­6) و (2 μM FeNaEDTA, pH­6) و کمبود آهن غیرمستقیم ناشی از بی­کربنات­پتاسیم شامل: (90 μM FeNaEDTA+ pH­7) و (90 μM FeNaEDTA+ pH­8) و با سه تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که کمبود آهن چه به­صورت مستقیم و چه غیرمستقیم، سبب کاهش معنی­داری در وزن تر و خشک برگ و ریشه و شاخص سبزینگی و افزایش در درجه­ی زردی برگ شد. غلظت 200 میکرومولار SNP سبب افزایش معنی­دار 64/80، 95/47، 80/69 و 85/97 درصدی شاخص سبزینگی به ترتیب در تیمارهای (Fe 2μM)، (Fe 45μM)، (Fe 90μM+ pH­7) و (Fe 90μM+ pH­8) نسبت به تیمارهایی که مشابه آنها بودند و فقط SNP دریافت نکرده­­بودند (SNP = 0) شد به­طوریکه با تیمار شاهد (Control, SNP = 0 ) تفاوت معنی­داری نداشتند. سدیم­نیتروپروساید سبب افزایش قابل­توجهی در آهن کل برگ و ریشه شد و غلظت 200 میکرومولار آن سبب افزایش 2/3، 2/3، 7/1و 9/1 برابری در آهن کل برگ به ترتیب در تیمارهای (Fe 2μM)، (Fe 45μM)، (Fe 90μM+ pH7)، (Fe 90μM+ pH8) نسبت به تیمارهای مشابه آن­ها ولی فاقد SNP (SNP = 0) شد. سدیم­نیتروپروساید سبب افزایش غلظت نیتروژن، کلسیم، منیزیم، روی و منگنز در برگ و ریشه شد. یافته­های این پژوهش، نقش مثبت سدیم­نیتروپروساید را بر شاخص­های فیزیولوژیکی و جذب عناصر غذایی در پایه سیب M7 در شرایط تنش کمبود آهن به اثبات رساند.