فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تنش خشکی یکی از تنش­های غیرزیستی است که سبب کاهش عملکرد گیاهان می­شود. اصلاح­کننده­های آلی مانند بیوچار می­توانند پیامدهای منفی ناشی از تنش خشکی را در گیاه کاهش دهند. با توجه به لزوم کشت گیاهان دارویی کم‌آبخواه و صنعتی در مناطق خشک، برای بررسی اثر تنش خشکی و بیوچار، گیاه داروئی-صنعتی گوار انتخاب شد. آزمایش به‌صورت کرت­های دو بار خردشده و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه‌ای در یک خاک شور اجرا شد. عامل اصلی، تنش خشکی در سه سطح شامل دورهای آبیاری غرقابی 10، 14 و 17 روز و عامل فرعی اول کاربرد بیوچار در سه سطح شامل صفر، 5/7 و 15 تن در هکتار و عامل فرعی دوم دو عمق نمونه­برداری خاک لومی، صفر تا 20 و 20 تا 40 سانتیمتری در نظر گرفته شد. ویژگی­های شیمیایی خاک شامل غلظت محلول کلسیم، منیزیم، سدیم، pH و EC در خاک تحت کشت دو واریته تجاری و بومی گوار در شرایط مزرعه اندازه­گیری شدند. نتایج این پژوهش نشان داد که اثر تنش خشکی بر همه ویژگی­های خاک به­جز منیزیم در خاک تحت کشت واریته بومی، معنی­دار بود. کاربرد بیوچار اثر معنی­داری بر همه ویژگی‌های خاک تحت کشت هر دو واریته مورد مطالعه داشت. در حالی که اثر عمق نمونه­برداری تنها بر pH و غلظت منیزیم در خاک تحت کشت واریته بومی و بر غلظت کلسیم خاک تحت کشت واریته تجاری معنی­دار شد. با افزایش دور آبیاری، EC، pH و غلظت سدیم محلول خاک نسبت به تیمار شاهد، در خاک تحت کشت هر دو واریته افزایش یافت؛ این افزایش در خاک تحت کشت واریته تجاری بیش‌تر بود به‌طوری‌که در واریته بومی pH و EC به‌ترتیب 5 و 19 درصد و در واریته تجاری 9 و 25 درصد افزایش نشان داد. با افزایش سطح کاربرد بیوچار pH، EC و غلظت سدیم در خاک تحت کشت هر دو واریته افزایش و غلظت کلسیم محلول خاک روند کاهش نشان داد. به‌طوری‌که pH، EC، غلظت سدیم و کلسیم محلول در خاک واریته بومی به‌ترتیب 5، 19، 48 و 15 درصد تغییر و در واریته تجاری به‌ترتیب 9، 25، 18 و 9 درصد افزایش یافت. با افزایش عمق نمونه­برداری خاک نیز در هر در دو واریته بومی و تجاری EC خاک به‌ترتیب 8 و 5 درصد و غلظت سدیم خاک به‌ترتیب 19 و 28 درصد افزایش یافت. به طورکلی باید اثرات منفی ناشی از کاربرد بیوچار به عنوان اصلاح کننده خاک بر ویژگی­هایی مانند افزایش EC خاک یا افزایش pH خاک و همچنین هزینه تولید آن در سطح وسیع را نیز در نظر گرفت.