بررسی عوامل مبهم در تخصیص آب شبکه آبیاری سد سیستان
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک، دانشگاه زابل، زابل، ایران.
2
3 دانشگاه زابل
4 استاد بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران
5 دانشیار گروه مهندسی آب، دانشکده آب و خاک دانشگاه زابل، زابل، ایران
doi
10.22125/iwe.2020.107099چکیده
در سیستمهای سنتی آبیاری، مدیریت نامناسب تخصیص آب سبب ضعف عملکرد شبکه آبیاری، افزایش تلفات و کاهش بهرهوری مصرف آب (CWP) میشود .استفاده از مدلهای غیر خطی در کنار استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) میتواند موجب تقویت مدیریت شبکه آبیاری در شرایط عدم قطعیت شود. هدف این پژوهش بررسی تخصیص بهینه آب و بررسی دلایل عدم افزایش بهرهوری مصرف آب در بخشهای مختلف شبکه توزیع آبیاری میباشد. در این راستا، در مرحله اول نقاطی از شبکه توزیع آب که اثرات بیشتری بر تغییرات بهرهوری مصرف آب داشته، شناسایی شدند. سپس مقدار CWPبه یک مقدار بهینه در شرایط عدم قطعیت ارتقا داده شد. برای این منظور از مدلهای برنامهریزی فازی برای تخصیص آب شبکه آبیاری سد سیستان متناسب با تغییرات مکانی نیاز آبی آن شبکه، استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار CWP مزارع گندم برابر 45/0 کیلوگرم بر متر مکعب و در نقاطی از شبکه با دامنه تغییرات تلفات دبی 360 تا 400 لیتر بر ساعت بر متر است. مشاهدات در نقاط بحرانی نشان داد که مقدار CWP لزوماً به مقدار محصول بستگی ندارد؛ بلکه به عوامل مدیریتی در شبکه آبیاری و مساحت مزارع نیز وابسته است. بنابراین، مناطقی با CWP بهینه میتوانند بهعنوان الگوهای مناسبی در افزایش ضریب مدیریتی در نظر گرفته شوند.
