فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

جوهر ماهی مرکب، ضایعات مایع حاصل از صنعت فراوری محصولات شیلاتی و حاوی مقادیر زیادی از ترکیبات آلی ازجمله آنزیم‌ها، پلی‌ساکاریدها، کاتکول‌آمین‌ها (هورمون‌ها) و رنگ‌دانه‌هایی مثل ملانین به‌عنوان نوعی پلیمر زیستی است. در این پژوهش، ابتدا به مرور خلاصه‌ای از مشخصه‌های رنگ‌دانۀ ملانین طبیعی حاصل از جوهر ماهی مرکب و انواع آن پرداخته شده و سپس به روش‌های نوین مورداستفاده در استخراج ملانین طبیعی با استفاده از پیش‌تیمارهای مختلف، اشاره شده است. نهایتاً در مورد کاربرد ملانین طبیعی در حوزه نانوزیست‌فناوری، بحث شده است. لازم به ذکر است که از ملانین علاوه‌بر حوزه نانوزیست‌فناوری، می‌توان در صنایع غذایی، کشاورزی، صنایع نظامی، محیط‌زیست، تصفیه آب و صنایع الکترونیک نیز بهره گرفت. با‌توجه‌‌به بررسی‌های انجام‌شده، مشخص شده است که روش‌های شیمیایی برای استخراج ملانین کارآمد نبوده و با محدودیت‌هایی مواجه است. به‌نظر می‌رسد که استفاده از روش‌های جایگزین مانند روش‌های آنزیمی ‌بتواند راندمان استخراج را بالا برده و از‌طرفی، بتواند زیست‌پلیمری با درصد خلوص بالاتر تولید کند. همچنین، خواص فیزیکوشیمیایی ملانین جوهر ماهی مرکب مانند انحلال‌پذیری، مشخصه‌های ریخت‌شناسی و پایداری آن، مورد بررسی قرار گرفته است. این مطالعه، چشم‌انداز نسبتاً جامعی را جهت ارزیابی مصارف بالقوّۀ منابع فعال با منشأ دریایی در تولید ملانین مورد‌استفاده در حوزه‌های نانوزیست‌فناوری ارائه می‌دهد. امید است این مقاله بتواند اطلاعات مفیدی را در راستای توسعۀ روش‌های جدید استخراج و کاربرد ملانین طبیعی در مصارف مختلف، فراهم کند.