تأثیر محلولپاشی عناصر غذایی و تنظیم کنندههای رشد بر عملکرد گندم آبی در شرایط تنش آبی (حذف آخرین مرحله آبیاری) آخر فصل زراعی
نویسندگان
1 هیات علمی دانشگاه مراغه
2 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
4 استادیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.
5 استاد گروه مهندسی تولیدات گیاهی و ژنتیک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران
doi
10.30466/asr.2024.121552چکیده
کاربرد تنظیمکنندههای رشد گیاهی و برخی از عناصر غذایی یکی از راهکارهای زراعی در افزایش تحمل گیاهان به تنش آبی محسوب میشوند. بنابراین با توجه به خشکسالیهای اخیر در کشور که کشاورزان نمیتوانند آب لازم برای آخرین مرحله آبیاری مزارع گندم را در منطقه عجبشیر تأمین کنند، به نظر میرسید که کاربرد آنها بتواند در این شرایط جهت جلوگیری از افت عملکرد گندم مفید واقع شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سالیسیلیک اسید (100 میلیگرم در لیتر)، فولیک اسید (50 میکرومولار)، آبسیزیک اسید (2 میلیگرم در لیتر)، کلرید پتاسیم 3 درصد، سولفات روی 4/0 درصد، اوره 4 درصد و آب خالص (شاهد)، هنگام وقوع تنش آبی در مرحله چکمهای شدن گندم رقم پیشگام، در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی بهصورت مزرعهای در منطقه مذکور به اجرا درآمد. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایشی میتوانند روابط رطوبتی و میزان رنگدانههای فتوسنتزی برگ گندم در شرایط تنش آبی را بهبود دهند. محلولپاشی اوره، سالیسیلیک اسید و فولیک اسید عملکرد دانه را به ترتیب 3075 کیلوگرم در هکتار (21 درصد)، 2425 کیلوگرم در هکتار (40 درصد) و 2333 کیلوگرم در هکتار (38 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد (با عملکرد دانه 6000 کیلوگرم در هکتار) افزایش دادند. با بررسی اجزای عملکرد مشخص شد که این افزایش بهدلیل افزایش تعداد پنجه بارور و کاهش تعداد پنجههای نابارور در گیاه اتفاق میافتد که با افزایش معنیدار سهم مواد فتوسنتزی انتقال یافته به دانه (شاخص برداشت) همراه بود. با استناد به یافتههای این تحقیق، جهت کاهش اثرات منفی تنش آبی بر گیاه میتوان از سالسیلسک اسید ، فولیک اسید و اوره استفاده نمود.