تأثیر محلول‌پاشی عناصر غذایی و تنظیم کننده‌های رشد بر عملکرد گندم آبی در شرایط تنش آبی (حذف آخرین مرحله آبیاری) آخر فصل زراعی

نویسندگان

1 هیات علمی دانشگاه مراغه

2 استادیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

3 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

4 استادیار، موسسه تحقیقات کشاورزی دیم کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مراغه، ایران.

5 استاد گروه مهندسی تولیدات گیاهی و ژنتیک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران

doi
10.30466/asr.2024.121552
چکیده

کاربرد تنظیم‌کننده‌های رشد گیاهی و برخی از عناصر غذایی یکی از راهکارهای زراعی در افزایش تحمل گیاهان به تنش آبی محسوب می‌شوند.  بنابراین با توجه به خشکسالی­های اخیر در کشور که کشاورزان نمی­توانند آب لازم برای آخرین مرحله آبیاری مزارع گندم را در منطقه عجب­شیر تأمین کنند، به ­نظر می­رسید که کاربرد آنها بتواند در این شرایط جهت جلوگیری از افت عملکرد گندم مفید واقع شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سالیسیلیک اسید (100 میلی­گرم در لیتر)، فولیک اسید (50 میکرومولار)، آبسیزیک اسید (2 میلی­گرم در لیتر)، کلرید پتاسیم 3 درصد، سولفات روی 4/0 درصد، اوره 4 درصد و آب خالص (شاهد)، هنگام وقوع تنش آبی در مرحله چکمه­ای شدن گندم رقم پیشگام، در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی به‌صورت مزرعه­ای در منطقه مذکور به اجرا در­آمد. نتایج نشان داد که تیمارهای آزمایشی می­توانند روابط رطوبتی و میزان رنگدانه­های فتوسنتزی برگ گندم در شرایط تنش آبی را بهبود دهند. محلول­پاشی اوره، سالیسیلیک اسید و فولیک اسید عملکرد دانه را به ترتیب 3075 کیلو­گرم در هکتار (21 درصد)، 2425 کیلو­گرم در هکتار (40 درصد) و 2333 کیلو­گرم در هکتار (38 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد (با عملکرد دانه 6000 کیلوگرم در هکتار) افزایش دادند. با بررسی اجزای عملکرد مشخص شد که این افزایش به‌دلیل افزایش تعداد پنجه بارور و کاهش تعداد پنجه­های نابارور در گیاه اتفاق می­افتد که با افزایش معنی­دار سهم مواد فتوسنتزی انتقال یافته به دانه (شاخص برداشت) همراه بود. با استناد به یافته‌های این تحقیق، جهت کاهش اثرات منفی تنش آبی بر گیاه می­توان از سالسیلسک اسید ، فولیک اسید و اوره استفاده نمود.