فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سالهای اخیر آلودگی فلزات سنگین یکی از مشکلات اساسی محیط زیست و تولید گیاهان زراعی و دارویی بوده است که ترکیبات هورمونی نظیر جاسمونات در گیاهان می­تواند بر تعدیل این تنش موثر باشد. به منظور بررسی اثر جاسمونات و سرب بر برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه دارویی بادرشبو (Dracocephalum moldavica L.) تحت شرایط اعمال ورمی کمپوست، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمارها شامل سرب در 5 سطح (0، 100، 200 ،300 و 400 میلی گرم در کیلوگرم خاک) و جاسمونات در 4 سطح (0، 50، 100 و 150 میلی مول بر لیتر) در شرایط عدم کاربرد و کاربرد ورمی کمپوست (10 تن در هکتار) بودند. نتایج نشان داد که در مرحله رشد رویشی گیاه بادرشبو، با افزایش غلظت جاسمونات، وزن تر و خشک اندام­های هوایی و زیرزمینی گیاه، روند افزایشی نشان داد؛ به­طوری که بیشترین مقدار این صفات در تیمار 150 میلی مول بر لیتر جاسمونات حاصل شد. همچنین در هر دو مرحله رویشی و زایشی، با افزایش غلظت سرب تا 300 میلی گرم بر کیلوگرم، وزن تر و خشک اندام­های های هوایی، زیرزمینی و وزن تر کل گیاه، روند کاهشی معنی­داری نشان داد. اعمال ورمی کمپوست نیز منجر به افزایش وزن تر و خشک اندام­های هوایی، وزن خشک اندام زیرزمینی و وزن تر کل بادرشبو در مرحله رشد زایشی گردید. با افزایش سطح جاسمونات، مقدار هیدرات کربن برگی ابتدا روند افزایشی نشان داد و سپس کاهش یافت . همچنین با افزایش غلظت سرب، میانگین هیدرات کربن روند افزایشی معنی­داری داشت. با افزایش مقدار جاسمونات، میانگین پرولین برگی نیز، ابتدا روند کاهشی داشت و سپس افزایشی نشان داد. همچنین با افزایش سطح سرب، میانگین پرولین برگی روند افزایشی غیرخطی داشت. به­طور­کلی بررسی اثر سه گانه جاسمونات، سرب و ورمی کمپوست بر صفات مورد بررسی نشان داد که بیشترین مقدار هیدرات کربن و پرولین در مرحله رشد رویشی به ترتیب در تیمارهای تلفیقی 100 میلی مول بر لیتر جاسمونات، 200 میلی گرم در لیتر سرب در شرایط عدم اعمال ورمی کمپوست و صفر میلی مول بر لیتر جاسمونات، 400 میلی گرم در لیتر سرب در شرایط عدم اعمال ورمی کمپوست بدست آمد. در مرحله رشد زایشی نیز بیشترین مقدار هیدرات کربن و پرولین به ترتیب به تیمارهای تلفیقی صفر میلی مول بر لیتر جاسمونات، 300 میلی گرم در لیتر سرب در شرایط عدم اعمال ورمی کمپوست و 150 میلی مول بر لیتر جاسمونات، 100 میلی گرم در لیتر سرب در شرایط عدم اعمال ورمی کمپوست اختصاص یافت. به­طور کلی در میانگین سطوح سرب مورد بررسی، با افزایش جاسمونات و اعمال ورمی کمپوست، مقدار سرب درون اندام های گیاه، روند کاهشی نشان داد.