تأثیر گرلین و نانوحامل کیتوزان-آلژینات بر بیان ژن‌های کلیدی محور رشد کپور معمولی

نویسندگان

1 گروه زیست شناسی دانشگاه گیلان

2 هیئت علمی/ دانشگاه گیلان

3 دانشگاه گیلان، دانشکده علوم، گروه زیست شناسی

doi
10.22034/jar.2026.8700.2008
چکیده

افزایش بازده رشد در آبزی‌پروری از طریق ترکیبات زیست فعال مانند پپتیدهای محرک هورمون رشد (GHRPs) یکی از راهکارهای نوین در صنعت شیلات است. در این مطالعه، تأثیر دو پپتید Ghrelin 12 و A-Ghrelin 12 (فرم استیله شده) به‌صورت آزاد و کپسوله‌شده در نانوذرات کیتوزان-آلژینات بر بیان ژن‌های مرتبط با رشدIGF1، NPY، و GHS-R1a در بچه‌ماهیان کپور معمولی بررسی شد. ابتدا دوز بهینه پپتید (100 میکروگرم بر کیلوگرم غذا) در یک پیش‌آزمون تعیین گردید. سپس، ماهیان به هفت گروه شامل کنترل، Ghrelin 12 آزاد، A-Ghrelin 12 آزاد، Ghrelin 12 کپسوله‌شده با کیتوزان-آلژینات، Ghrelin 12 کپسوله‌شده با کیتوزان، مخلوط Ghrelin 12 و نانوذرات (بدون کپسوله‌سازی)، و گروه نانوذرات خالی تقسیم شدند. پس از چهار هفته تغذیه، نمونه‌برداری از بافت مغز و کبد انجام شد و بیان ژن‌ها با روش Real-Time PCR سنجش گردید.نتایج نشان داد که پپتیدهای Ghrelin 12 و A-Ghrelin 12 به‌ویژه در فرم کپسوله‌شده، به‌طور معنی‌داری بیان ژن‌های IGF1، NPY، و GHS-R1a را افزایش داده و منجر به بهبود وزن‌گیری و رشد ماهیان شدند. بیشترین تأثیر مربوط به گروه A-Ghrelin 12 کپسوله‌شده با کیتوزان-آلژینات بود که نشان‌دهنده نقش مؤثر نانوحامل در افزایش پایداری و جذب پپتید است. همچنین، پپتید A-Ghrelin 12 عملکردی مشابه یا بهتر از Ghrelin 12 در تحریک رشد نشان داد. این مطالعه اثربخشی استفاده از پپتیدهای محرک رشد همراه با فناوری نانوکپسوله‌سازی را در آبزی‌پروری تأیید می‌کند و راه را برای تحقیقات آینده در زمینه بهینه‌سازی فرمولاسیون‌های زیست‌فعال هموار می‌سازد.