تأثیر گیاهان پوششی یولاف (Avena sativa L.) و ترب سفید (Raphanus sativus var. Longipinnatus) بر برخی از ویژگیهای خاک
نویسندگان
1 استاد، فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه تولید و ژنتیک به نژادی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.
2 استاد،گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی استاک بریج، دانشگاه ماساچوست ، ماساچوست، آمریکا
3 دانشجوی دکتری فیزیولوژی گیاهان زراعی، گروه آموزشی تولید و ژنتیک به نژادی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی
4 دانشیار بیولوژی و بیوتکنولوژی خاک، گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
5 استاد علوم علف های هرز، گروه آموزشی تولید و ژنتیک به نژادی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.30466/asr.2024.121532چکیده
تخریب خاک به عنوان بستر تولید محصولات کشاورزی به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است. حفظ کمیت و کیفیت خاک منجر به نیاز روزافزون به روشهای سازگار با محیط زیست شده است. گیاهان پوششی یک راهبرد امیدوارکننده برای بهبود سلامت و کیفیت خاک هستند. به منظور بررسی اثرات گیاهان پوششی بر ویژگیهای خاک، آزمایشی در سه تکرار در سالهای زراعی 1400-1399 و 1401-1400 اجرا شد. این آزمایش شامل تککشتی یولاف زراعی (Avena sativa L.) و ترب سفید (Raphanus sativus var. Longipinnatus)، کشت مخلوط آنها و تیمار شاهد بدون گیاه پوششی بود. نتایج حاکی از آن بود که بیشترین و کمترین زیستتوده گیاهان پوششی بهترتیب از تککشتی یولاف زراعی (83/538 گرم در متر مربع) و تککشتی ترب سفید (83/325) بهدست آمد. تککشتی یولاف زراعی، ترب سفید و کشت مخلوط آنها باعث افزایش درصد کربن آلی خاک (56/30، 86/27 و 86/28 درصد) و جمعیت میکروبی خاک (59/9، 70/11 و 05/13 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد بدون گیاه پوششی شدند. کشت مخلوط یولاف زراعی با ترب سفید موجب کاهش زمان نفوذ آب به خاک و جرم مخصوص ظاهری خاک (بهترتیب 86/36 و 86/15درصد)، افزایش درصد رطوبت جرمی خاک و درصد تخلخل خاک (39/46 و 83/53 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد بدون گیاه پوششی شدند. تجزیه و تحلیل اسپیرمن تأثیر معنیدار و افزایشی گیاهان پوششی را بر درصد کربن آلی خاک، جمعیت میکروبی، درصد رطوبت جرمی و درصد تخلخل خاک نشان داد. بلعکس، این مطالعه تأثیر معنیدار و کاهشی گیاهان پوششی را بر میزان نفوذ آب و جرم مخصوص ظاهری خاک را نشان داد. در نتیجه تککشتی ترب سفید و کشت مخلوط آن با یولاف زراعی تأثیر مطلوبی بر غالب ویژگیهای خاک مورد مطالعه داشت. نتایج بر اهمیت گیاهان پوششی به عنوان یک رویکرد سازگار با محیط زیست برای بهبود ویژگیهای خاک تأکید میکند.تخریب خاک به عنوان بستر تولید محصولات کشاورزی به یک نگرانی جهانی تبدیل شده است. حفظ کمیت و کیفیت خاک منجر به نیاز روزافزون به روشهای سازگار با محیط زیست شده است. گیاهان پوششی یک راهبرد امیدوارکننده برای بهبود سلامت و کیفیت خاک هستند. به منظور بررسی اثرات گیاهان پوششی بر ویژگیهای خاک، آزمایشی در سه تکرار در سالهای زراعی 1400-1399 و 1401-1400 اجرا شد. این آزمایش شامل تککشتی یولاف زراعی (Avena sativa L.) و ترب سفید (Raphanus sativus var. Longipinnatus)، کشت مخلوط آنها و تیمار شاهد بدون گیاه پوششی بود. نتایج حاکی از آن بود که بیشترین و کمترین زیستتوده گیاهان پوششی بهترتیب از تککشتی یولاف زراعی (83/538 گرم در متر مربع) و تککشتی ترب سفید (83/325) بهدست آمد. تککشتی یولاف زراعی، ترب سفید و کشت مخلوط آنها باعث افزایش درصد کربن آلی خاک (56/30، 86/27 و 86/28 درصد) و جمعیت میکروبی خاک (59/9، 70/11 و 05/13 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد بدون گیاه پوششی شدند. کشت مخلوط یولاف زراعی با ترب سفید موجب کاهش زمان نفوذ آب به خاک و جرم مخصوص ظاهری خاک (بهترتیب 86/36 و 86/15درصد)، افزایش درصد رطوبت جرمی خاک و درصد تخلخل خاک (39/46 و 83/53 درصد) در مقایسه با تیمار شاهد بدون گیاه پوششی شدند. تجزیه و تحلیل اسپیرمن تأثیر معنیدار و افزایشی گیاهان پوششی را بر درصد کربن آلی خاک، جمعیت میکروبی، درصد رطوبت جرمی و درصد تخلخل خاک نشان داد. بلعکس، این مطالعه تأثیر معنیدار و کاهشی گیاهان پوششی را بر میزان نفوذ آب و جرم مخصوص ظاهری خاک را نشان داد. در نتیجه تککشتی ترب سفید و کشت مخلوط آن با یولاف زراعی تأثیر مطلوبی بر غالب ویژگیهای خاک مورد مطالعه داشت. نتایج بر اهمیت گیاهان پوششی به عنوان یک رویکرد سازگار با محیط زیست برای بهبود ویژگیهای خاک تأکید میکند.
