بررسی اثر انواع خاکورزی و کشت گیاهان پوششی بر ضرایب مدل گمپرتز و منحنی تراکم محصور

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

2 دانشیار زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا همدان،

3 دانشیار گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان

4 دانشجوی دکتری خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان

doi
10.30466/asr.2024.121529
چکیده

خاک­ورزی سبب کاهش تراکم و افزایش تخلخل خاک می­گردد. گیاهان پوششی گیاهانی سریع الرشد بوده که تاثیر بسیاری بر خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک دارند. منحنی تراکم محصور بیان کننده رابطه بین تنش و نسبت پوکی است. این پژوهش برای بررسی اثر انواع خاک­ورزی و گیاهان پوششی بر ضرایب مدل گمپرتز انجام شد. در این پژوهش آزمون فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در استان همدان انجام شد. فاکتور خاک­ورزی در سه سطح خاک­ورزی مرسوم، حداقل و بدون خاک­ورزی و فاکتور گیاه پوششی در سه سطح گیاه پوششی خلر، ماشک و بدون گیاه پوششی اعمال شدند. نمونه­برداری در پایان فصل رشد صورت گرفت. برای اندازه­گیری تراکم محصور از نمونه‌های دست نخورده در مکش­های 6، 30 و 1500 کیلوپاسکال استفاده شد. در بررسی تأثیر تیمارها بر ضرایب مدل منحنی تراکم مشاهده شد که ضرایب b و c در تیمارهای گیاه پوششی خلر و سپس ماشک به دلیل بیشتر بودن ماده آلی نسبت به تیمار بدون گیاه پوششی، کاهش یافتند. همچنین قابلیت تراکم خاک­های این دو نوع گیاه پوششی کاهش یافت. دامنه تغییرات تنش پیش تراکمی در تیمارهای مختلف بین 46/2 تا 58/2 کیلوپاسکال به دست آمد که بیشترین مقدار آن در تیمار خاک­ورزی حداقل با گیاه ماشک بود. به طور کلی نتایج این پژوهش نشان داد که استفاده از گیاهان پوششی و خاک­ورزی­های حفاظتی سبب کاهش تراکم در خاک شد و باعث بهبود شرایط فیزیکی و مکانیکی خاک و کاهش قابلیت تراکم خاک گردید.

کلیدواژه‌ها