پهنه بندی خشکسالیهای اقلیمی و بزرگی خشکسالی با استفاده از شاخص SPI و روش زمین آمار کریجینگ(مطالعه موردی: استان کرمان)
نویسندگان
1 گروه آبخیزداری، دکتری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران
2 استاد دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی ساری
3 گروه تغییر اقلیم، دکتری، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4 حفاظت خاک و آبخیزداری، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران
5 گروه مرتع و آبخیزداری ،دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ،ساری، ایران
doi
10.22125/iwe.2019.100753چکیده
خشکسالی تقریبا در تمام مناطق آب و هوایی رخ میدهد از جمله مناطق پر بارش و کم بارش و عمدتا به کاهش مجموع بارندگی دریافتی در یک دوره طولانی از زمان مثلا یک فصل یا یک سال مربوط میشود. خشکی یکی از ویژگیهای دائمی آب و هوای مناطق کم بارش است اما خشکسالی اختلالی موقتی است. یکی از مناطقی که در چند سال اخیر به شدت تحت تأثیر پدیده خشکسالی قرار گرفته است استان کرمان بوده، این حقیقت لزوم انجام تحقیقات گستردهای را در این زمینه بیان میکند. در این تحقیق از نمایه بارش استاندارد شده بارش SPI با هدف تعیین نقاط حساس به خشکسالی و شناسایی ویژگیهای خشکسالی در استان کرمان استفاده شده است. پس از جمع آوری دادههای بارش 59 ایستگاه موجود در استان اعم از بارانسنجی و سینوپتیک از سال 1353 تا 1383و حذف ایستگاههای دارای آمار ناقص، میزان نمایه SPI در مقیاسهای زمانی 1 ،3 ،6 ،9 و 12 ماهه بدست آمد، بررسی روشهای مختلف درونیابی برای پهنهبندی خشکسالی با استفاده از سیستمهای اطلاعات جغرافیایی (GIS) نشان داده است که روش کرجینگ برای درونیابی شدت دورههای خشک مناسب است. لذا با استفاده از این روش و با کمک نرم افزار (GS+ ) مقادیر نقطهای نمایه SPI (اعداد به دست آمده برای هر ایستگاه) به سطح تعمیم داده شد و همینطور با تعیین دورههای خشک ایستگاهها در مقیاسهای زمانی، نقشههای همشدت و نقشههای همارزش بزرگی تهیه شد. نتایج حاصل از این تحقیق مشخص میکند که قسمتهایی از جنوب غربی و غرب استان در محدوده شهرستانهای بافت، رابر و سیرجان از نظر احتمال وقوع خشکسالی از حساسیت بیشتری برخورار هستند و هرچه مقیاس زمانی بالاتر میرود قدر مطلق مجموع دورههای خشک بیشتر میشود.