تأثیر باکتری‌های بومی شورپسند، قلیاپسند و شورقلیاپسند ریزوسفری بادام (Prunus amygdalus L.) برفراهمی عناصر غذایی در خاک‌های شور و سدیمی

نویسندگان

1 محقق، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی/ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی/ مشهد/ ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشگاه فردوسی مشهد

3 مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی – باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی/ سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

4 مربی پژوهش، بخش تحقیقات علوم زراعی - باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج

doi
10.30466/asr.2024.121473
چکیده

ریزجانداران مفید خاک با ایجاد روابط همزیستی با گیاه، موجب حفاظت گیاه از تنش؛ و با تبدیل و نگهداری عناصر در خاک، گیاه را تغذیه می­کنند. این پژوهش در دو بخش 1) جداسازی و خالص­سازی 55 جدایه شور، قلیا و شورقلیاپسند از ریزوسفر بادامستان­های (Prunus amygdalus L.) استان خراسان­رضوی و سپس بررسی برخی ویژگی­های افزاینده رشد گیاهی جدایه­ها در شرایط آزمایشگاهی برای انتخاب جدایه­های برتر؛ 2) تست شش جدایه­ برتر در مجاورت پایه­ بادام GN15 برای ارزیابی تأثیر آنها بر فراهمی عناصر فسفر، پتاسیم، آهن، روی و یون­های کلر و سدیم در چهار خاک شور-سدیمی (شوری2، 4، 8 و 16 دسی­زیمنس­برمتر، و SAR به­ترتیب 69/9، 99/14 ،21/14 و 72/19) اجرا شد. نتایج نشان داد میانگین تولید ویژگی­های افزاینده رشد گیاه برای جدایه­های قلیاپسند، شورقلیاپسند و شورپسند به­ترتیب برای تولید ایندول­تری­استیک­اسید (93/213 ،13/77 و 98/15میلی­گرم­ بر­لیتر)، حل­کنندگی فسفات­های معدنی (55/127، 99/73 و 19/40 میلی­گرم­ برلیتر) و تولید اگزوپلی­ساکاریدها (11/578 ، 54/284 و90/35 میلی­گرم­ برلیتر) بود. بکارگیری باکتری­ها موجب ثبات pH در محدوده 7 تا 5/7 و کاهش چشمگیر هدایت الکتریکی خاک در شوری­های بالا (8 و 16 دسی­زیمنس­برمتر) و افزایش اگزوپلی­ساکاریدها شد. بیش­ترین غلظت آنیون­های فسفر و کلر خاک در تیمار قلیاپسندها مشاهده گردید؛ بیش­ترین غلظت پتاسیم، آهن، روی و سدیم خاک تحت تأثیر باکتری­های شورپسند بود. بیش­ترین نسبت پتاسیم به سدیم درخاک به­­ترتیب در تیمار باکتری­های شورپسندها (3/15)، قلیاپسندها (8/11) و شورقلیاپسندها (4/9) بدست آمد. انواع باکتری­های بومی شوروقلیا در شوری بیش از 8 دسی­زیمنس­برمتر و SAR بالاتر از 15 کارایی بیش­تری در تبدیل و نگهداری عناصر نشان دادند.