تأثیر اصلاح‌کننده‌های ترکیبی بر بهسازی شاخص‌های شوری، سدیمی و بیولوژیکی یک خاک شور- سدیمی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه ارومیه

2 گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

3 گروه علوم خاک دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

4 گروه علوم خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه

5 عضو هیات علمی گروه مهندسی علوم خاک دانشگاه ارومیه

doi
10.30466/asr.2024.121476
چکیده

تحقیق حاضر به منظور بررسی تأثیر اصلاح کننده های آلی (ورمی­کمپوست و بیوچار) و شیمیایی (گچ و گوگرد عنصری) و تلفیق ورمی­کمپوست و تیمارهای شیمیایی بر شاخص‌های شور، سدیمی و بیولوژیکی یک خاک شور- سدیمی انجام شد. این پژوهش بصورت فاکتوریل دو فاکتوره (با و بدون تلقیح میکروبی) بر پایه طرح کاملا تصادفی با سه تکرار و در شرایط گلخانه انجام شد. نمونه­های خاک پس از اختلاط با تیمارهای مختلف به مدت 120 روز در رطوبت ظرفیت مزرعه نگهداری و پس از فرآیند شستشو به مدت 150 روز تحت کشت گندم قرار گرفتند. بعد از برداشت بوته های گندم، مهمترین ویژگی­های شیمیایی و بیولوژیکی همه خاک ها تعیین شدند. نتایح نشان داد اثر هرکدام از فاکتورهای اصلی تیمارهای شیمیایی و آلی شامل تلقیح میکروبی و بدون تلقیح میکروبی به طور معنی داری (به ترتیب در سطح پنج و یک درصد) مقدار pH، EC و ESP را کاهش دادند اما اثرات متقابل فاکتور ها تأثیر معنی داری در کاهش آنها نداشتند. برای هر دو فاکتور، نقش تیمار­های ترکیبی در بهبود شاخص­های فوق به طور معنی­داری بیشتر از تیمارهای منفرد بود. اثر اصلی فاکتورهای آزمایشی در سطح یک درصد بر اغلب شاخص های بیولوژیکی شامل تنفس پایه (یک افزایش 11 تا 105 درصدی)، تنفس برانگیخته  (یک افزایش 10 تا 23 درصدی) و کربن زیست توده میکروبی (یک افزایش 8 تا 130 درصدی) خاک معنی‌دار شده بود اما اثرات متقابل فاکتورها تنها کربن زیست توده میکروبی را به طور معنی‌داری (p< 0.05) تحت تأثیر قرار داده بود. در بین تمام تیمارهای هر دو فاکتور، تیمار ترکیبی ورمی‌کمپوست و گچ بیشترین تأثیر گذاری را بر هر سه شاخص بیولوژیکی خاک ( یک افزایش 23 تا 130 درصدی) داشتند. این نشان می‌دهد که این تیمار احتمالا از طریق بهبود مناسب‌تر شرایط شیمیایی خاک نسبت به سایر تیمارها (مانند کاهش شوری و pH خاک) و همچنین مهیا کردن سوبسترا با ذخیره کربن تجزیه‌پذیرتر شرایط اکوسیستم خاک را برای تکثیر و بهبود فعالیت‌های میکرواورگانیسم‌ها مهیاتر کرده است.