فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تغییر کاربری اراضی فاکتوری مؤثر بر هدرروی حاصلخیزی خاک، از جمله عناصر غذایی پرمصرف می­باشد. پتاسیم از جمله عناصر غذایی پرمصرف ضروری برای رشد گیاه است، که توزیع آن در خاک به کانی­های رس، کوددهی، درجه هوازدگی، نوع کاربری، شرایط اقلیمی و آبشویی بستگی دارد. هدف از این تحقیق بررسی شکل­های متفاوت پتاسیم در سه کاربری مختلف مرتع، کشاورزی و پارک جنگلی در دو عمق سطحی  (15-0 سانتی­متری) و زیرسطحی (30-15 سانتی­متری) در شهر اشترینان واقع در استان لرستان بود. نمونه­برداری در سه کاربری در 45 نقطه در دو عمق انجام شد. برخی ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک و هم­چنین شکل­های متفاوت پتاسیم در آزمایشگاه اندازه­گیری شدند. مطالعات کانی­شناسی با کمک دستگاه پراش پرتو ایکس انجام شد. نتایج نشان داد که بالاترین میانگین پتاسیم محلول (9/15 میلی­گرم برکیلوگرم)، غیرتبادلی (5/627 میلی­گرم برکیلوگرم) و شبه ساختمانی (2/3563 میلی­گرم برکیلوگرم) در کاربری پارک جنگلی و بالاترین پتاسیم تبادلی (484 میلی­گرم برکیلوگرم) در کاربری مرتع مشاهده شد. تمام شکل­های پتاسیم به غیر از پتاسیم ساختاری با افزایش عمق، کاهش داشتند، اما عمق اثر معنی­داری بر روی شکل­های متفاوت پتاسیم نداشت. اثرکاربری در تمامی‏شکل­های پتاسیم دارای تفاوت معنی­داری در سطح یک درصد بود. نتایج همبستگی نشان داد که پتاسیم محلول تنها با پتاسیم تبادلی رابطه مثبت معنی­دار دارد. بین پتاسیم شبه ساختاری با پتاسیم تبادلی و غیرتبادلی رابطه مثبت معنی­دار دیده شد. هم­چنین رس و ظرفیت تبادل کاتیونی با پتاسیم تبادلی، غیرتبادلی و ساختمانی رابطه مثبت معنی­داری در سطح یک درصد نشان دادند. نتایج کانی­شناسی نیز نشان داد که ورمی­کولیت و اسمکتیت کانی­های کنترل کننده پتاسیم تبادلی در کاربری مرتع و اسمکتیت و ایلایت، کانی­های اصلی کنترل کننده پتاسیم غیرتبادلی و ساختاری در پارک جنگلی هستند. تغییر کاربری اراضی از مرتع به کشاورزی در دراز مدت منجر به کاهش تمام شکل­های پتاسیم شده، در حالی­که تغییر به پارک جنگلی مقدار پتاسیم محلول، غیرتبادلی و ساختاری را افزایش داده است.