فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ارزیابی و تعیین مجموعه حداقل داده­ها جهت بررسی کیفیت خاک به لحاظ صرفه­جویی در هزینه و زمان بسیار با اهمیت و ارزشمند است. این تحقیق با اهداف اصلی ارزیابی شاخص کیفیت خاک­های تحت کشت متوالی و دراز مدت گندم توسط یک مدل معتبر (Integrated quality index)، تعیین مجموعه حداقل داده برای ارزیابی کیفیت خاک­های این منطقه و ارزیابی رابطه مابین شاخص کیفیت خاک و اجزای عملکردی گندم در اراضی کشاورزی منطقه پیرانشهر استان اذربایجان­غربی انجام گرفت. 18 ویژگی فیزیکی و شیمیایی و حاصلخیزی در خاک سطحی این اراضی که دارای سه رده خاک مالی سول، اینسپتی سول و ورتی سول می­باشد با بررسی و مطالعه 40 پروفیل اندازه­گیری شد. کل متغیرهای مؤثر بر کیفیت خاک(TDS)  تعیین و حداقل داده مؤثر (MDS) با استفاده از روش تجزیه مؤلفه های اصلی(PCA) مشخص شدند. شاخص کیفیت خاک با استفاده از تکنیک میان یابی، متناسب با رشد گیاه به پنج کلاس تقسیم بندی شد. بر اساس نتایج تجزیه به مولفه های اصلی، پنج ویژگی کربن آلی، رس، نسبت جذب سدیم، کربنات کلسیم معادل و سیلت دارای ارزش ویژه بزرگ‌تر از یک بوده و به­عنوان شاخص‌های MDS انتخاب شدند. بیش­ترین مقدار IQITDS و IQIMDS در خاک رده‌ی اینسپتی‌سول‌ها سپس بترتیب در رده مالی‌سول و ورتی‌سول‌ مشاهده شد. ارتباط معنی‌داری (p< 0.05) مابین اجزای عملکرد گندم (عملکرد دانه و بیولوژیک گندم) با مدل‌های IQITDS و IQIMDS یافته شد که نشان دهنده‌ی تآثیر مثبت و معنی‌دار شاخص کیفیت خاک بر اجزای عملکرد گندم بود. همچنین مدل IQITDS نسبت به مدل IQIMDS به علت ضریب اطمینان (R2) بیشتر از دقت بیشتری برای پیش‌بینی عملکرد اجزای گندم برخوردار بود. با این وجود به علت همبستگی مثبت و معنی دار مابین IQITDS و  IQIMDS(R2 = 0.9)، مدل IQIMDS مدل اقتصادی و بهتری برای ارزیابی کیفیت خاک های این منطقه است.