فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

درمورد نظام دادرسی کیفری حاکم بر کشور ایران، این امر تقریباً به یک کلیشه تبدیل شده که  ساختار آن از نوع نظام مختلط (تعادلی) است؛ یعنی در مرحلۀ تحقیقات مقدماتی از ویژگی‌های نظام تفتیشی، و در مرحلۀ رسیدگی از ویژگی‌های نظام اتهامی بهره می‌برد. بااین‌حال، تأمّل در داده‌های نظری موجود مربوط به نحوۀ رسیدگی کیفری در دو نظام دادرسی تفتیشی و اتهامی -که به‌ترتیب نوعاً در دو خانوادۀ حقوقی سیول‌لا و کامن‌لا حاکم‌اند- و نگریستن به مقررات قانون آیین دادرسی کیفری از این منظر، این باور محلّ تردید قرار می‌گیرد. ازاین‌رو، این مقاله درصدد است که به روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از داده‌های کتابخانه‌ای، به این پرسش پاسخ بگوید که چالش‌های تحقق اتهامی بودن مرحلۀ رسیدگی در حقوق ایران کدامند؟ یافتۀ این پژوهش این است که در رسیدگی‌های کیفری ایران، نقش محوری به‌عهدۀ اطلاعات پرونده و قضات است، نبرد و ترافع چندانی میان طرفین درنمی‌گیرد، و درمجموع سویه‌های تفتیشی در این رسیدگی‌ها پررنگ‌تر از سویه‌های اتهامی است. بنابراین اساساً سخن گفتن از نظام دادرسی «تعادلی» تا اندازۀ زیادی گمراه‌کننده و خالی از واقعیت است.