فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک و رسوب‌گذاری در آبخیز در صورت تشدید می‌توانند پیامدهای محیط زیستی سنگینی به همراه داشته باشند. هدف این تحقیق معرفی یک روش مدل‌سازی با کاربرد در برآورد میزان تغییرات در فرسایش خاک در طول زمان و ارزیابی اثر پوشش گیاهی بر فرسایش در محدوده‌های بحرانی است. در این تحقیق برای مدل‌سازی هم‌زمان تغییرات پوشش گیاهی و فرسایش خاک از مدل سامانه پشتیبان سیاست‌گذاری جهانی آب (WWPSS)، استفاده شد. برای ارزیابی تغییرات پوشش گیاهی در بازه زمانی 2020-2000 از داده‌های پایگاه داده‌های مدل که از تصاویر ماهواره‌ای MODIS VCF اخذ می‌گردد، استفاده شد. همچنین برای سنجش مقدار و تغییرات در فرسایش خالص خاک (فرسایش منهای رسوبگذاری در همان محل) در دو وضعیت پایه و جاری (قبل و بعد از کاهش پوشش گیاهی)، از نقشه‌ها و محاسبات حاصل از اجرای مدل بهره گرفته شد. بر اساس یافته‌های این تحقیق، میانگین درصد پوشش علفی- مرتعی حوضه مورد مطالعه در بازه زمانی مورد نظر، از 36/78% در شرایط پایه (سال 2000) به حدود 47% در شرایط موجود کاهش یافته است. مقدار میانگین فرسایش خالص خاک در دو زیر حوضه آجی چای و مردوق چای به ترتیب بیش از 277% و 33% افزایش یافته است که این دو زیرحوضه را در میان چهار زیرحوضه مورد مطالعه به‌عنوان محدوده‌های بحرانی فرسایش خاک تعیین می‌نماید. درمجموع همان‌گونه که انتظار می‌رفت، اتلاف 40 درصدی پوشش گیاهی در محدوده مورد مطالعه، پیامدهای مخاطره‌آمیزی را طی دوره زمانی موردبررسی بجای گذاشته است و به‌صورت تجمعی منجر به تخریب بیش از 8 میلیون تن خاک طی 15 سال شده است. روش به کار گرفته شده در این تحقیق می تواند با کاربرد در ارزیابی های کمّی و سریع محیط زیستی که نیازمند تعیین کمیت های دقیق تری از پیامد های محیط زیستی مانند فرسایش خاک هستند، مفید واقع گردد.