فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرسایش خاک در مناطق بالا­دست، نقش مهمی در ورود رسوبات به سد­ها دارد. تجمع رسوبات موجب کاهش عمر مفید سد، مشکلات زیست­محیطی و تشدید سیلاب می­شود. میزان فرسایش علاوه بر اقلیم، توپوگرافی، پوشش گیاهی و مدیریت اراضی به خصوصیات خاک و فرسایش­پذیری آن نیز بستگی دارد. در این پژوهش، عامل فرسایش­­پذیری خاک و همچنین توزیع مکانی آن در بخشی از حوضه آبخیز علی­آباد رودبار در بالادست سد سفیدرود، با استفاده از توابع انتقالی مختلف شامل KUSLE، KEPIC و KDg بررسی شد. نمونه­های خاک از عمق صفر تا 10 سانتی­متری برداشته و توزیع اندازه ذرات اولیه خاک، میزان کربن آلی و پایداری خاکدانه­ها اندازه­گیری شد. عامل فرسایش­پذیری معادله جهانی هدر­رفت خاک  (KUSLE)به دو شکل با و بدون کد­های ساختمان و نفوذ­پذیری محاسبه و به ترتیب KUSLEi و KUSLEf نامیده شدند. نتایج نشان داد که خاک­های مورد­مطالعه عمدتاً دارای بافت سبک بوده و KUSLEi  در دامنه 011/0 تا 040/0 تن­ساعت بر مگا­ژول میلی­متر برآورد گردید. کم­ترین عامل­فرسایش­پذیری به KDg تعلق داشت که به طور معنی­دار کم­تر از عامل فرسایش­پذیری محاسبه­شده با سایر توابع انتقالی بود. تمامی عوامل فرسایش­پذیری محاسبه­شده دارای همبستگی معنی­دار منفی با میانگین وزنی قطر خاکدانه بودند که  KUSLEi و KDg به­ترتیب بیش­ترین و کم­ترین همبستگی با MWD  را داشتند. تمام عامل­های فرسایش­پذیری دارای وابستگی مکانی از درجه متوسط بودند اما KUSLEi  وابستگی مکانی قوی را نشان داد. بنا­بر­این در مجموع می­توان نتیجه گرفت که نقشه پهنه­بندی KUSLEi ،  تهیه­شده توسط روش کریجینگ، می­تواند شاخص مناسبی از فرسایش­پذیری خاک­های منطقه مورد­مطالعه باشد