اثر سامانه‌های خاک‌ورزی بر خصوصیات تراکمی یک خاک لوم رسی سیلتی

نویسندگان

1 دانشگاه شهرکرد

2 دانشگاه شهرکرد

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اصفهان

4 دانشیار، گروه مکانیک و بیوسیستم، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد

5 استاد- دانشگاه ولی عصر رفسنجان

doi
10.30466/asr.2023.121401
چکیده

تراکم خاک یکی از عوامل موثر در کاهش کیفیت فیزیکی خاک است که می­تواند تحت تأثیر نوع عملیات خاک­ورزی، رابطه بین آب، خاک و گیاه و عملکرد محصول را به شدت تحت تأثیر قرار دهد. این پژوهش با هدف بررسی تأثیر نوع سامانه خاک­ورزی بر مشخصه­های تراکمی یک خاک با بافت لوم رسی سیلتی انجام گردید. نمونه برداری پس از سه سال خاک­ورزی پس از برداشت محصول جو صورت پذیرفت. نتایج در قالب طرح آماری بلوک­های کامل تصادفی با سه تیمار خاک‏ورزی مرسوم، کم­خاک‏ورزی و بی­خاک‏ورزی در 6 تکرار تحلیل شد. مشخصه­های تراکمی خاک شامل تنش پیش­تراکمی، نمایه تراکم و نمایه تورم با آزمون تراکم تک محوری محصور تعیین شد. نتایج نشان داد که نوع سامانه خاک­ورزی اثر معنی­دار بر تنش پیش­تراکمی خاک در سطح احتمال 5% دارد به طوری­که کمترین مقدار تنش پیش­تراکمی با مقدارkPa  95/19 مربوط به تیمارهای خاک­ورزی مرسوم و بیشترین مقدار آن با مقدارkPa  62/31 مربوط به تیمار بی­خاک­ورزی می­باشد. نمایه تراکم در تیمار خاک­ورزی مرسوم نسبت به سایر تیمارها افزایش یافت. بررسی نتایج آزمون بارگذاری سیکلی نشان داد که تیمار بی­خاک­ورزی احتمالا به ترددهای متوالی ماشین، حساسیت کمتری داشته ولی این حساسیت در تیمارهای کم­خاک­ورزی و مرسوم بیشتر باشد. نتایج نشان می­دهد که می­توان تیمار بی­خاک­ورزی را به عنوان یک سامانه خاک­ورزی با استعداد کمتر در ایجاد فشردگی خاک بیان نمود که البته اجرای مکرر آن نیاز به زیرشکنی در هر چند سال جهت از بین بردن لایه­های متراکم عمیق خواهد داشت.