پرخاشگری لفظی در نظام کیفری ایران: علتشناسی روانشناختی، چالشها و راهکارها
نویسندگان
1 قاضی دادگستری و دانشجوی دکتری، گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشکدهی حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 استادیار گروه حقوق، دانشکدهی علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
3 استاد گروه حقوق کیفری و جرمشناسی، دانشکدهی حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22054/jclr.2025.81044.2688چکیده
پرخاشگری، ازمنظر حقوق کیفری رفتاری عمدی و ازمنظر روانشناسی پدیدهای چندعلتی است که در هر یک از این دو علم برخورد متفاوتی با آن میشود. این امر موجب پیوند دو علم حقوق کیفری و روانشناسیِ اجتماعی شده است. به این معنا که مقولهای روانشناختی، با پاسخهای کیفری مواجه شده است. در قوانین کیفری ایران، برخی از اقسام پرخاشگری لفظی، مانند توهین و تهدید جرمانگاری شده اند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی، پس از بررسی مفهوم پرخاشگری، پرخاشگری لفظی، پرخاشگریِ لفظیِ کیفری، و همچنین عوامل روانشناختی آن، به بررسی کارآمدی و اثربخشی سیاست کیفری ایران در قبال این جرایم میپردازد. به موجب یافتههای این تحقیق، پاسخها و راهبردهای سیاست کیفری ایران در قبال پرخاشگری لفظی، نه تنها موجب کنترل این جرم نشده است، چه بسا موجب افزایش نرخ ارتکاب آن نیز گردیده است. به نظر میرسد پیشبینی مجازاتهای سازگار با یافتههای علم روانشناسی، استفاده از روشهای پیشگیری وضعی، اجتماعی و رشدمدارِ اولیه و یا ثانویه از جرم و تشکیل پروندهی شخصیت برای مرتکبان این دسته از جرایم و در نهایت بهکارگیری آموزههای عدالت ترمیمی از طریق مشارکت بزهدیده، بزهکار و کسانی که به نحوی تحت تأثیر جرم واقع شده اند، برای بازسازی آسیبهای وارده به بزهدیده میتواند راه برونرفت از این مشکل باشد.