بررسی تنوع گونه ای حلزون های خشکی زی (Mollusca: Gastropoda) اثر ملی طبیعی جنگل خشکه داران در استان مازندران با استفاده از تکنیک DNA بارکدینگ

نویسندگان

1 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی،‌ تهران

2 گروه تنوع زیستی و مدیریت اکوسیستم ها،‌ پژوهشکده علوم محیطی،‌دانشگاه شهید بهشتی، تهران

doi
10.22034/jar.2023.2317
چکیده

حلزون‌های خشکی‌زی به‌عنوان یکی از متنوع‌ترین جانوران کره زمین در زیستگاه‌های مختلفی از جمله جنگل‌ها یافت می-شوند. یکی از مهم‌ترین زیستگاه‌های این گروه از نرم‌تنان جنگل‌های هیرکانی واقع در شمال ایران می‌باشد. این پژوهش به شناسایی حلزون‌های خشکی‌زی ساکن در جنگل خشکه‌داران که از مهم‌ترین زیستگاه‌های ناحیه هیرکانی محسوب می‌شود با به کارگیری دو رویکرد ریخت شناختی و بارکدینگ DNA پرداخت. در ابتدا نمونه های جمع‌آوری شده بر اساس ویژگی‌های ریخت شناسی صدف حلزون‌ها از جمله اندازه و رنگ صدف،‌ دیسکی یا مخروطی بودن صدف ، داشتن درپوش دریچه صدف و وجود یا عدم وجود ناف در سطح خانواده شناسایی شدند. سپس از هر خانواده 2 تا 3 فرد جهت انجام مطالعات ژنتیکی انتخاب شدند.‌ توالی‌های مورد نظرجهت انجام آنالیزهای ژنتیکی شامل محاسبه مدل تکاملی،‌ محاسبه فاصله ژنتیکی و در نهایت رسم درخت تبار شناختی پس از انجام مراحل آزمایشگاهی مربوط به تکثیر ژن COI بدست آمدند. نتایج نشان داد نمونه‌های جمع‌آوری شده متعلق به چهار خانواده، ‌پنج جنس و شش گونه می‌باشند. همچنین به دلیل عدم وجود توالی مشابه با نمونه مربوط به گونه Caspicyclotus sieversi شناسایی این حلزون با استفاده از ویژگی‌های ریخت شناسی صورت پذیرفت. این مطالعه به‌عنوان اولین مطالعه بارکدینگ بر روی حلزون‌های جنگل‌های هیرکانی منجر به دست‌یابی به اطلاعات جدیدی در مورد تنوع زیستی این ناحیه شده است. با گسترده‌تر کردن نواحی مورد بررسی به همراه بررسی آماری جوامع حلزون می‌توان به اطلاعات جامعی در مورد تنوع زیستی این منطقه دست یافت که در زمینه مدیریت زیستگاه و حفظ این اکوسیستم منحصر‌به‌فرد حائز اهمیت است.