فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پراکنده رویی شهری، به‌طور کلی نوعی شهرنشینی با رشد افقی و نامناسب را نشان می‌دهد.‌این امر به گسترش کنترل‌نشده‌ی مناطق شهری، مناطق سکونتگاهی پراکنده و توسعه‌ی کم‌تراکم مربوط می‌شود. هدف رشد هوشمندانه شهری، حل مشکلات در روند توسعه‌ی شهری به‌منظور ارتقاء توسعه شهر و تبدیل زمین‌های شهری به کاربری‌های منطقی‌تر و کارآمدتر است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل الگوی گسترش کالبدی شهر قائم‌شهر با رویکرد رشد هوشمند شهری است. برای دستیابی به این هدف در محلات ۲۰ گانه شهر، از 8 شاخص کاربری مختلط، توسعه فشرده، وضعیت شبکه معابر و دسترسی، ریخت و کالبد و مورفولوژی شهر، کیفیت حمل‌ونقل شهری، کیفیت و تنوع مسکن، تمرکز فعالیت‌ها در محلات،‌ایجاد نواحی جذاب استفاده‌ شده است. روش تحقیق به‌صورت توصیفی – تحلیلی است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از مدل هلدرن، داده‌های GIS و داده‌های مرکز آمار ایران استفاده شده است. همچنین برای تعیین وزن معیارها از پرسش‌نامه و برای رتبه‌بندی محلات بیست‌گانه بر اساس شاخص‌های رشد هوشمند شهری از تکنیک MOORA استفاده شده است. نتیجه‌ی مطالعات نشان داد که بر اساس مدل هلدرن، طی دوره 1380 تا 1395 حدود 56 درصد از رشد مساحت شهر با رشد جمعیت هماهنگ بوده و 44 درصد باقی‌مانده دارای رشدی ناموزون، افقی و اسپرال شهری بوده است. همچنین محاسبات انجام‌گرفته در تکنیک MOORA بیانگر آن است محله‌های 6، 12، 14 و 2 محله‌های توسعه‌یافته محسوب می‌شوند و محله‌های 1، 13، 11، 10، 9، 7 محله‌های محروم محسوب می‌شوند. همچنین محله‌های 4، 5، 20، 3، 18، 19، 8، 15، 16، 17 رتبه‌های پنجم تا چهاردهم را به‌دست آوردند و در حد متوسط توسعه قرار دارند.