ارزیابی تعدد مادی از منظر قانون کاهش مجازات حبس تعزیری، چالش‌‌ها و راهکارها

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه مفید قم،

2 طلبه دروس خارج حوزه علمیه قم ، دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرمشناسی دانشگاه تهران (پردیس بین المللی ارس)

3 عضو هیئت علمی و دانشیار گروه فقه و حقوق پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی قم

doi
10.22054/jclr.2025.66959.2465
چکیده

با اجرایی شدن قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب 1399 مقنن تغییرات بسیاری را در قواعد تعدد مادی جرایم موجب تعزیر اعمال کرده است، به نحوی که این تغییر ملاک در تعیین مجازات و نیز تشدید و تخفیف مجازات و چرایی تفکیک میان جرایم مختلف از مشابه، قضات و حقوقدانان را با چالش‌های علمی و عملی مختلفی مواجه کرده است؛ این ابهامات، استنباط‌های متفاوتی را از ماده‌‌ی ۱۳۴ ق.م.ا اصلاحی در پی داشته که می‌تواند موجب تضییع حقوق متهمان گردد. در واقع سؤال اصلی این پژوهش این است: ماده‌‌ی ١٣۴ اصلاحی چه ابهامات و چالش‌‌هایی را به همراه دارد و  چه راهکارهایی را جهت برون رفت از آن‌ها می‌توان ارائه داد؟ در این پژوهش به شیوه‌‌ی توصیفی-تحلیلی سعی شده ضمن تبیین مقررات تعدد مادی جرایم موجب تعزیر در قانون حاضر، به بررسی مهمترین چالش‌های موجود در این نهاد از جمله تشخیص جرایم مختلف از مشابه، نحوه‌‌ی شمارش چند جرم مشابه از مختلف، زمان تشخیص جرایم متعدد جهت اعمال مقررات تعدد جرم، بررسی عطف به ماسبق شدن یا نشدن قواعد تعدد مادی جرم در قلمروی حاکمیت قوانین جزایی متعدد، ملاک تحقق تعدد جرم از حیث ضرورت یا عدم ضرورت فاصله‌‌ی ‌زمانی در رفتارهای ارتکابی متعدد، جمع هم زمان تعدد و تکرار جرم، پرداخته شود.