روایی برهان تضایف بر اتحاد عاقل و معقول در دیدگاه حکیم سبزواری و نقد شبهات
نویسندگان
1 فلسفه و کلام اسلامی/ دانشگاه حکیم سبزواری
doi
10.48308/kj.2022.222777.1047چکیده
احیای مسئله اتحاد عاقل و معقول در حکمت متعالیه و اقامه دلیلهای نو از سوی حکیم سبزواری، از سویی گویای روند رو به تصاعد خردورزی است و از سویی نشان دهنده تعلق خاطر حکمای اسلامی به واکاوی مبادی و مقاصد معرفت و شناخت انسانی است. مبادی مسئله اتحاد، در ادوار پیشاصدرایی، بیش از همه از سوی ابن سینا، واکاوی شده، و در حکمت متعالیه این مبحث به تعالی و تفوق رسیده است. حکیم سبزواری با غنیسازی همان پیشنهادهها، با بار معنایی متعالی به اقامه برهانهایی بر مسئله اقدام کرده است. برهان تضایف یکی از براهین مسئله است که در آن انگاره «تجرد عاقل و معقول» و نسبتسنجی مفهومی بین آن دو نقش اساسی دارد. برخی از پژوهندگان، به طرح شبهات به این برهانها دست یازیده و مسئله اتحاد را به کلی بیبنیان معرفی کردهاند. واکاوی شبهات یکی از این مقالهها بر این برهان،پس از تبیین عناصر اصلی در دلالت برهان و نقش مؤثر آن در اثبات مسئله اتحاد، مورد اهتمام این نگاشته است.