کاربست اصول نوشهرگرایی و حس مکان در بازآفرینی محلهی آبشوران کرمانشاه
نویسندگان
1 استادیار گروه طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور، دزفول، ایران
2 2دانشجوی کارشناسی ارشد طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه صنعتی جندی شاپور، دزفول، ایران
3 پژوهشگر دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران.
doi
10.22080/usfs.2023.23886.2273چکیده
بافت قدیمی شهر کرمانشاه از حیث ابعاد مختلف بخش جداییناپذیر از شهر موجود است که بخش قابلتوجهی از تاریخ شهر در کالبد این بافت تجلی یافته است. این بافت امروزه به علت تحولات و تغییرات ساختاری- اجتماعی مختلف (تحولات ساختاری- کالبدی عصر پهلوی، فرسایش شدید کالبدی شهر قدیم و گسترش بخش مخروبه در این شهر و تداوم بیتوجهی به شهر قدیمی، گسترش بیرویهی شهر در اراضی اطراف در سالهای بعد از انقلاب، اقدامات و مداخلهی بیبرنامه و غیر تخصصی در سالهای اخیر) دچار تحولات اجتماعی و نه صرفا کالبدی در بافت قدیم شده است بهگونهای که این تحولات، تغییرات ساختاری در بافت اجتماعی و محلات قدیمی را موجب شد و روابط اجتماعی که قرنها در شهر قدیم شکل گرفته بود تضعیف شده و از بین رفته است. بر این اساس محلهی آبشوران (قدیمیترین و ابتداییترین محلهای که شهر از آن شروع به رشد کرده است) در بافت قدیم شهر کرمانشاه و تحولاتی که نیز در ادوار مختلف در آن صورت گرفته آن را با مشکلاتی اعم از فرسودگی کالبدی، عدم استحکام بناهای موجود در مقابل زلزله، عدمانطباق بافت قدیم با نیازهای روز، عدمتناسب فرهنگی- اجتماعی بافت و فقدان حس مکان و ... مواجه کرد. همین مسأله سبب شده است تا وضعیت بحرانی در دورهی حاضر، خود را به مثابه یکی از چالشهای پیش روی شهر کرمانشاه و محله نشان دهد. به علت وجود این مشکلات، ضرورت بازآفرینی محلهی شهری برمبنای نوشهرگرایی که بر توسعه پایدار و بازگشت به سنتها و احیا ساختار محله و هویت شهر استوار است؛ ایجاب میکند تا به یکی از رویکردهای این نحلهی فکری از قبیل نوشهرگرایی تمرکز نمود. از اینرو هدف پژوهش حاضر، بازآفرینی (کالبدی و عملکردی) حس مکان، بر اساس اصول دهگانهی منشور نوشهرگرایی محلهی آبشوران شهر کرمانشاه است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و نوع آن کاربردی است. همچنین، از مطالعات اسنادی، مشاهدهی میدانی و ابزار پرسشنامه جهت گردآوری اطلاعات بهره گرفته شده است. جامعه آماری تمام ساکنین بخش غربیمحلهی آبشوران (سبزه میدان تا مدرس) شهر کرمانشاه است که در این میان 166 نفر بهعنوان حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شدهاند. جهت تجزیهوتحلیل دادهها نیز از نرم افزار SPSS نسخهی ۲۴ در قالب آزمونهای آماری همچون روش همبستگی اسپیرمن و آزمون رگرسیون چندمتغیره استفاده شده است. نتایج حاکی از آن است که هر ده اصل منشور نوشهرگرایی بر بازآفرینی حس مکان محلهی آبشوران شهر کرمانشاه مؤثرند و از طرف دیگر توجه به عناصر کالبدی و عملکردی در بازآفرینی تأثیر مستقیمی بر حس مکان دارند و میتوانند منجر به ارتقای مکان و حیات دوبارهی محلهی آبشوران گردند.
