سنتز سبز، مشخصه‌یابی و بررسی مورفولوژی نانوکامپوزیت کیتوزان-پیریدین-2-کربالدهید حاوی نانوذرات نقره و یون‌های کبالت

نویسندگان
doi
https://doi.org/10.71905/jnmm.2026.1232300
چکیده

مقدمه : اصلاح شیمیایی پلیمرهای زیستی جهت توسعه بسترهای نوین برای پایدارسازی نانوذرات فلزی، گامی حائز اهمیت در مهندسی مواد پیشرفته است. اگرچه کیتوزان و مشتقات فلزی آن پتانسیل بالایی در علوم پزشکی دارند، اما دستیابی به یک روش سنتز پایدار و شناخت دقیق برهم‌کنش‌های ساختاری آن‌ها، پیش‌نیاز ضروری برای هرگونه کاربرد عملی است. ازاین‌رو، هدف اصلی این مطالعه تمرکز بر سنتز سبز، طراحی مولکولی و ارزیابی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی نانوکامپوزیت شیف‌بیس کیتوزان حاوی نانوذرات نقره و یون‌های کبالت است. روش : ابتدا کیتوزان با پیریدین-۲-کربالدهید واکنش داده شد تا شیف‌بیس کیتوزان-پیریدین تولید گردد. سپس، نانوذرات نقره با استفاده از رزوراترول به‌عنوان عامل احیاکننده و پایدارکننده سبز، به‌صورت درجا درون ماتریس پلیمری سنتز شدند. هم‌زمان، یون‌های کبالت جهت بهبود خواص ساختاری و ایجاد اتصالات کئوردیناسیونی به سامانه افزوده شدند. مشخصه‌یابی محصول نهایی با استفاده از آنالیزهای طیف‌سنجی مادون قرمز (FTIR)، پراش پرتو ایکس (XRD) و میکروسکوپ الکترونی روبشی (SEM) انجام گرفت. یافته ها : آنالیز FTIR با نمایش پیک‌های مشخصه پیوند ایمین و جابه‌جایی باندهای عاملی، تشکیل موفقیت‌آمیز پیوند شیف‌بیس و کئوردیناسیون مؤثر فلزات با گروه‌های نیتروژن و اکسیژن را اثبات کرد. نتایج XRD ضمن تأیید حفظ ساختار نیمه‌کریستالی پلیمر، نشانگر فشردگی شبکه و پراکندگی مناسب ذرات فلزی بدون تشکیل فاز توده‌ای بود. تصاویر SEM نیز توزیع یکنواخت نانوذرات کروی با ابعاد ۳۰ تا ۴۰ نانومتر را در بستر پلیمری نشان داد که بیانگر کارایی روش سبز به‌کاررفته در تثبیت اجزای نانوکامپوزیت است. نتیجه­ گیری : سنتز سبز نانوکامپوزیت شیف‌بیس کیتوزان با استفاده از رزوراترول منجر به ایجاد ساختاری همگن، پایدار و با پراکندگی مطلوب نانوذرات فلزی شد که آن را به بستری نویدبخش برای مطالعات و کاربردهای بیولوژیکی در آینده تبدیل می‌کند.