فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رفتار انسان در فضا و مکان‌های متفاوت با شکل و فرم خاص و نیز با عملکرد نهفته در آن، متفاوت بوده و در بسیاری موارد فضا محرک انسان در بروز رفتار مجرمانه است. به همین منظور مطالعه‌ی حاضر با هدف بررسی تأثیر فرم شهری بر وقوع جرائم سرقت در کلان‌شهر مشهد انجام گرفته است. شیوه‌ی پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مدل‌های تحلیل فضایی همچون ماتریس فضایی، پیکره‌بندی فضایی و خودهمبستگی فضایی است. جامعه‌ی آماری شامل جرائم سرقت شهر مشهد در بازه‌ی زمانی 1400-1390 است. متغیرهای پژوهش شامل جرائم سرقت، بافت شهر، کاربری اراضی، شبکه‌ی معابر و فرم شهر است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزارهای ArcGIS، Geoda و Depth map بهره گرفته شد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که میزان وقوع جرائم سرقت در بافت‌های ستاره‌ای به دلیل پیوند اجزای خیابانها با یکدیگر از طریق سیستم شبکه‌ی معابر مرکزی و نیز یک‌طرفه بودن برخی معابر در محلات بخش مرکزی شهر مشهد نسبت به بافت‌های ارگانیک و شطرنجی کمتر است. بین وقوع جرائم سرقت با شاخص پیکره‌بندی فضایی یک ارتباط مثبت برقرار است، به‌طوریکه با افزایش سطح هم‌پیوندی معابر وقوع جرائم سرقت کاهش یافته و جداافتادگی فضاها و عدم‌ادغام و یکپارچگی فضایی درون بافت محلی موجب افزایش سرقت‌ها در محلات شمالی و شرقی مشهد شده است. همچنین نتایج نشان داد که با افزایش سطح اختلاط کاربری‌ها در محلات، وقوع جرائم سرقت کاهش می‌یابد اما در محلات پیرامون حرم مطهر رضوی با وجود اختلاط کاربری‌ها جرائم سرقت بالا است که دلیل اصلی آن تراکم و شلوغی جمعیت است که شرایط مساعدی را برای گریز سارقان فراهم نموده است. در نهایت یافته‌ها نشان داد که وقوع سرقت‌ها در الگوی فرم پراکنده به‌سبب وجود منازل مسکونی ویلایی، کاربری‌های تک‌عملکردی و وجود فضاهای باز و بی‌دفاع شهری نسبت به الگوی فرم فشرده بیشتر است.