امکان‌سنجی اجرای طرح خیابان کامل در منطقه‌ی 6 کلان‌شهر تهران

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی دانشگاه مازندران، دانشگاه مازندران، بابلسر، ‌ایران

2 استاد گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ‌ایران

3 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی شهری ، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه مازندران، بابلسر، ‌ایران

doi
10.22080/usfs.2023.23885.2276
چکیده

وقوع انقلاب صنعتی، گسترش شتابان شهرنشینی و حرکت از مراکز شهری به سمت حومه‌های شهری سبب ایجاد دید اتومبیل‌محور به معابر شد و عابرین پیاده به‌عنوان مالکان اصلی خیابان به فراموشی سپرده شدند. این شرایط در کلان‌شهری چون تهران نیز به‌تناسب اتفاق افتاد. مرکزیت فضایی وجود فعالیت‌های عملکردی (حکومتی، اداری و تجاری) در منطقه‌ی شش تهران باعث افزایش جذب سفرهای اتومبیل‌محور شده که فراتر از توان شبکه‌ی حمل‌ونقلی این منطقه است. این عوامل نیاز منطقه به مناسب‌سازی ظرفیت‌پذیری معابر را آشکار می‌سازد. در پاسخ به این شرایط، برنامه‌ریزان و طراحان ، ایده‌ی خیابان کامل را که نمونه‌ای از اقدامات معاصر برای مبارزه با پارادایم خودرومحور است ارائه دادند. فلسفه‌ی رویکرد خیابان کامل برقراری ارتباط بین نیازهای مردم، طراحی، پیاده‌سازی، بهره‌برداری و نگهداری از شبکه‌های حمل‌ونقل در پاسخ‌گویی به نیازهای ایمنی و دسترسی کاربران در تمام سنین و توانایی‌ها است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی مناسب‌ترین خیابان جهت ایجاد خیابانی کامل در منطقه‌ی 6 شهر تهران انجام گرفته است. این پژوهش به لحاظ هدف کاربردی و به‌لحاظ روش توصیفی-تحلیلی بوده و برای تجزیه وتحلیل داده‌ها از مدل کمی- کیفی AHP-TOPSIS بهره گرفته شده است. در این پژوهش 4 معیار اصلی و 31 زیرمعیار به‌عنوان ویژگی‌های خیابان کامل در نظرگرفته شد. نتایج نشان داد هریک از معیارهای پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری، حمل‌ونقل عمومی و اتومبیل شخصی به‌ترتیب وزن‌های 56/0 ، 26/0 ، 12/0 و 05/0 را به خود اختصاص داده‌اند. همچنین نتایج مدل تاپسیس نشان داد که از بین ده خیابان نمونه در منطقه‌ی شش تهران، بلوار کشاورز دارای بهترین ظرفیت‌ها برای طراحی و اجرای یک خیابان کامل بوده است. این خیابان می‌تواند مهم‌ترین اهداف خیابان کامل را یعنی بازگرداندن انسان به حیات شهری و برنامه‌ریزی انسان‌محور، افزایش سلامت شهروندان، کاهش استفاده از خودروی شخصی و کاهش آلودگی‌های زیست‌محیطی را محقق گرداند.

کلیدواژه‌ها