فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شناخت عوامل مؤثر در ایجاد رسوب، نقش مهمی در درک پدیده فرسایش و عواقب آن داشته و از اصول مهم مدیریت بهینه یک حوزه آبخیز به­شمار می­رود. در بررسی ارتباط میان پارامترهای محیطی و هیدروژئومورفولوژیک حوزه آبخیز با فرسایش و رسوب تاکنون بیشتر بر ویژگی­های کمی رسوبات تأکید شده، در حالی که در این پژوهش ارتباط کربن آلی رسوب به­عنوان یک شاخص مهم کیفیت با پارامترهای اقلیمی شامل بارندگی متوسط سالانه، دمای میانگین سالانه، توپوگرافی شامل ارتفاع، درصد شیب، جهت شیب و عامل زمین­شناسی (سازند) در سطح استان اردبیل بررسی شده است. 98 نمونه رسوب پس از جمع­آوری از سطح محدوده مطالعاتی، در آزمایشگاه به روش والکلی بلک اصلاح­شده برای استخراج میزان کربن آلی تجزیه و آزمایش شده و با استفاده از روش­های آماری رگرسیون گام به گام و رگرسیون حداقل مربعات جزئی (PLSR) مورد آنالیز و تحلیل قرار گرفتند. یافته­های پژوهش نشان داد از میان پارامترهای هیدروژئومورفولوژیک، دو پارامتر جهت شیب و مقاومت سازند نسبت به فرسایش به­ترتیب با ضرایب رگرسیونی 293/0- و 078/0- به­عنوان عوامل تأثیرگذار بر کربن آلی رسوب شناخته شدند که همبستگی و ارتباط معکوسی با آن دارند و جهت شیب تأثیر معنی­دارتری نسبت به عامل سازند برای تبیین تغییرات کربن آلی رسوب دارد که خروجی هر دو مدل رگرسیونی تقریبا مشابه می­باشد. بنابراین کربن آلی رسوب علاوه بر کمیت و مقدار رسوبات می­تواند به­عنوان شاخصی مهم برای بررسی وضعیت فرآیندهای تخریب و فرسایش حوزه آبخیز و همچنین هدررفت کربن آلی خاک مورد توجه قرار گیرد.