چهارچوب مفهومی و معیارهای حکمروایی بناهای مسکونی بلندمرتبه در ایران

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیای انسانی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی کار شناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22080/usfs.2022.23438.2249
چکیده

بهره‌برداری از بناهای مسکونی بلندمرتبه در ایران، به روش مشارکتی کارآمد و با استفاده از الگوهای حکمروایی مطلوب انجام نمی‌گیرد. مدیریت این بناها در این کشور بر مبنای «قانون تملک آپارتمان‌ها» و آیین‌نامۀ اجرایی آن و «رویکرد اداری» انجام می‌پذیرد. ازاین‌رو چهارچوب مفهومی و معیارهای مشخصی برای ارزیابی، برنامه‌ریزی و توسعۀ حکمروایی مشارکتی این بناها در ایران وجود ندارد. این مقاله در پاسخ به این سؤال تدوین شد که چهارچوب مفهومی و معیارهای کاربردی مناسب برای تحقق حکمروایی مطلوب بهره‌برداری از ساختمان‌های مسکونی بلندمرتبه در ایران چیست؟ هدف نظری این مقاله، توسعۀ چهارچوب ادراکی و هدف کاربردی آن ارتقای ظرفیت‌های نهادی و اجرایی تحقق الگوی حکمروایی مطلوب در فرایند بهره‌برداری از بناهای مسکونی بلندمرتبه است. اطلاعات موردنیاز به «روش دلفی» و با استفاده از ابزار پرسشنامه جمع‌آوری شده است. جامعۀ آماری این پژوهش، اعضای هیئت علمی رشته‌-گرایش‌های شهرسازی (برنامه‌ریزی شهری)، معماری، جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و مدیریت (شهری) 7 دانشگاه‌ تهران، تربیت ‌مدرس، شهید بهشتی، علم و صنعت، هنر، خوارزمی و علامه طباطبایی بوده ‌است. 15 نفر از این خبرگان که از سابقۀ علمی و اجرایی مناسب‌تری در حوزۀ مدیریت و برنامه‌ریزی شهری، به‌ویژه مسکن برخوردار بوده‌اند به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شده‌اند. 9 نفر از این افراد در فرایند دلفی مشارکت کرده‌اند و در چهار دور به پرسش‌های این پژوهش پاسخ داده‌اند. این گروه درباره چهارچوب مفهومی و 5 معیار اصلی (اثربخشی، تساوی، مشارکت، پاسخگویی، امنیت) و 26 معیار فرعی حکمروایی مطلوب بناهای مسکونی بلندمرتبه در ایران به توافق رسیده‌اند. این چهارچوب و معیارها بر اساس سوابق و با تلفیق برخی مفاد قانون تملک آپارتمان‌ها و آیین‌نامۀ اجرایی آن، قوانین و استانداردهای فنی و تخصصی ملاک عمل و معیارهای حکمروایی خوب شهری موردنظر برنامۀ اسکان بشر سازمان ملل متحد تدوین شده‌اند.