بررسی تطبیقی سرزندگی در فضاهای تجاری تاریخی و مدرن شهر تبریز (مطالعۀ موردی: بازار تاریخی و برج بلور تبریز)
نویسندگان
1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
2 استادیار جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22108/sppl.2018.102165.1080چکیده
سرزندگی محیطهای شهری موضوعی است که در مطالعات، تحقیقات و پروژههای شهرسازی ایران از آن غفلت شده است. امروزه به دلایل گوناگون تأمین نشاط و سرزندگی شهری، بهویژه در فضاهای تجاری، به یکی از دغدغههای اصلی نظامهای مدیریت و برنامهریزی شهری در کشورها، بهویژه در کشورهای توسعهیافته، تبدیل شده است. هدف مقالۀ حاضر، ارائۀ معیارهای سرزندگی فضاهای شهری، سنجش این معیارها در فضاهای تجاری تاریخی و مدرن، و عرضۀ راهکارهایی برای ارتقای این ویژگی در فضاهای تجاری مدرن است. فرض پژوهش این است که میزان سرزندگی در فضای تاریخی بازار تبریز بهدلیل موقعیت، اجتماعپذیری و پیوستگی مجموعۀ فعالیتها بیشتر از فضاهای تجاری مدرن مانند برج بلور است. روش پژوهش توصیفی -استنباطی است. فرضیۀ یادشده با رویکردی قیاسی، نگرشی استقرایی و با بررسی مبانی نظری، ضمن جمعآوری اطلاعات با پرسشنامه، آزمون شده است. برای تحلیل آماری دادهها نیز از آزمون میانگین و T تکنمونهای استفاده شده است. نتایج یافتهها نشان میدهد بازار تاریخی تبریز بهعنوان نماد حیات اجتماعی و مجموعهای چندعملکردی، از اجتماعپذیری و سرزندگی بیشتری برخوردار بوده؛ اما موقعیت قرارگیری (تداخل حرکت سواره و پیاده) و بیتوجهی به معیارهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و همچنین انعطافپذیری باعث کاهش سرزندگی در برج بلور شده است. سرزندگی محیط تجاری مستلزم تداوم حضور و فعالیت انسان و ایجاد محیطهای امن و پیادهمدار برای پذیرش بیشتر شهروندان و رونق تجاری است؛ بنابراین، نتایج پژوهش بر لزوم توجه شهرسازان و برنامهریزان به بازیابی مفهوم بازار تاریخی بهعنوان نماد حیات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهروندان در طراحی فضاهای تجاری امروزی تأکید میکند.
