فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مقدمه: در شهرسازی و معماری ایرانی تقریباً همه عناصر و فضاهای معماری و شهرسازی ازجمله خانه، مسجد، بازار و حتی معابر به نحوی با آب مرتبط بوده‌اند. بسیاری از عناصر معماری و شهرسازی برای نگهداری و توزیع و مصرف آب به وجود می‌آمدند ازجمل  مهم‌ترین این عناصر، آسیاب‌ها، قنات‌ها، حمام‌ها، محلات، مساجد و باغ‌ها هستن؛  بنابراین بررسی نقش آب در شکل‌گیری فضاهای شهری در شهرهای ایران ضرورتی انکارناپذیر است.هدف پژوهش :  هدف اساسی در پژوهش حاضر بررسی نظام آبیاری و نحوه‌ی تأمین آب در شهر ارومیه به‌عنوان نمونه موردی است.روش‌شناسی تحقیق:  پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیلی، پیمایشی و تاریخی و در قالب مطالعه‌ای ترکیبی (کمی و کیفی) در 2 بخش به بررسی نحوه تعامل شهر ارومیه با نظام آبی پرداخته است. بخش نخست شامل مطالعات اسنادی و پیرامون شهر ارومیه و آب است و بخش دوم شامل مطالعه میدانی است. قلمرو جغرافیایی پژوهش :  قلمرو جغرافیایی پژوهش حاضر، شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان غربی است. یافته‌ها و بحث: یافته‌های پژوهش گواه این موضوع است که به دلیل اهمیت آب و به‌منظور بهره‌مندی همه‌ی افراد از آن، نقش‌ها و روابط اجتماعی گسترده و دقیقی از طریق سازوکار فرهنگی ایجاد شده‌اند که این‌ها خود بخشی از فرهنگ مردم ارومیه را تحت تأثیر قرار داده‌اند. نتایج:  نتایج پژوهش حاضر نشان می‌دهد که گردش و چخش شدن آب از مجموعه مسیر قنات، نهرهای روگذر، گرمابه‌ها و مساجد تشکیل شده است و چگونگی توسعه و شکل‌گیری شهر ارومیه که  شامل استقرار محلات، خانه‌ها و سایر بناهای  شهری عمومی می‌شود، منطبـق و در راستای مؤلفه‌های شکل‌دهنده به این نظام گردش و تقسیم آب بوده است. درنتیجه‌ی شکل‌گیری و توسعه ارومیه، وابسته به‌نظام آبیاری و سیستم پایگان آب بوده است.