تحلیل دگرگونی های ساختاری -کارکردی محله های درحال گذار شهری- مورد: پهنه جنوبی منطقه 6 شهر تهران

نویسندگان

1 استادیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

3 دانشیار، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

doi
10.22080/usfs.2022.22347.2198
چکیده

کلانشهرها در چنددهه‌‌ی اخیر تحولات ساختاری و کارکردی زیادی پذیرفته‌‌اند و بر این اساس دگرگون شده و در حال گذار به سمت وضعیتی جدید بوده و تغییراتی عمده را تجربه می‌‌کنند. پژوهش حاضر به دگرگونیهای ساختاری و کارکردی صورت گرفته در پهنه‌‌ی جنوبی منطقه 6 شهرداری تهران به‌‌عنوان یکی از مهمترین مناطق این شهر، شامل محله‌‌های ایرانشهر، ولیعصر، دانشگاه تهران و جمالزاده پرداخته‌‌است. محدوده‌‌ی مورد مطالعه، در چند دهه‌‌ی اخیر مورد توجه سازمانها و ادارات مختلف قرار گرفته و به نظر می‌‌رسد پس از تملک املاک از سوی سازمان‌‌های مورد اشاره، تغییراتی ساختاری و کارکردی در آنها بروز می‌‌کند. بدین منظور ابتدا با استناد به منابع علمی موضوع مورد مطالعه، ادبیات مرتبط مطالعه شد و سپس با استفاده از برداشت‌‌های میدانی، تغییرات رخ داده در کارکردهای محدوده‌‌ی مورد مطالعه بررسی شده‌‌است. در نهایت با بهره‌‌گیری از قدرت تحلیلی نرم‌‌افزار GIS و نیز روشهای مبتنی بر تحلیل آمار فضایی، چگونگی دگرگونیهای ساختاری و کارکردی محله‌‌ها مطالعه شده و پهنه‌‌بندی دگرگونی‌‌های صورت گرفته ارائه گردید. نتایج نشان می‌‌دهد که در سال‌‌های اخیر بخشی از ساختمان‌‌های مسکونی محدوده‌‌ی مورد مطالعه، برای کارکردهای غیرسکونتی به‌‌کار گرفته شده و در این‌‌میان محله‌‌ی دانشگاه تهران بیشترین میزان تغییر را تجربه کرده‌‌است، به گونه‌‌ای که با گذر از بخش شمالی منطقه به سمت جنوب از میزان کاربری-های مسکونی کاسته شده و بر تعداد کاربری‌‌های اداری، تجاری، آموزشی- فرهنگی، خدماتی و نیز مختلط افزوده می‌‌شود. وضعیتی که ادامه آن سبب شکل‌‌گیری فضایی صرفا اداری و تجاری با تناسب ضعیف میان بافت قدیم و جدید شده  و نیز می‌‌تواند زمینه‌‌ساز بروز مشکلاتی برای این بخش از منطقه و به تبع آن شهر تهران شود.