بررسی تغییرات جمعیت حیات وحش و تغییرات رویشگاه‌های پارک ملی گلستان با استفاده از رویکرد اکولوژی سیمای سرزمین

نویسندگان

1 کارشناس و حفاظتگر حیات وحش

2 دانشکده محیط زیست، پردیس فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشکده محیط زیست، پردیس فنی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
چکیده

روند طبیعی و تکاملی اکوسیستم‌ها و یا فشارهای ناشی از فعالیت‌های انسانی ممکن است تغییراتی در اکوسیستم‌ها و رویشگاه‌های طبیعی به وجود آورد. این تغییرات بر پراکندگی و جمعیت حیات وحش مؤثر است. در این مطالعه به عنوان یکی از چالش‌های پیش روی مناطق حفاظت شده، تغییرات رویشگاه‌های پارک ملی گلستان و تغییرات جمعیت پستانداران شاخص آن در طول 44 سال مورد بررسی قرار گرفته است. داده‌های مربوط به تغییرات رویشگاه‌ها از تصاویر ماهواره لندست استخراج و در سه کلاس جنگل، درختزار و مرتع با روش نظارت شده و استفاده از نمونه تعلیمی و نرم افزارهای ENVI 5.3k و Arc GIS طبقه‌بندی شده است. داده‌های مربوط به سرشماری جمعیت گونه‌های شاخص حیات وحش از سال 1351 تا 1396 خورشیدی جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که رویشگاه جنگلی 4689 هکتار و رویشگاه درختزار 2377 هکتار کاهش مساحت داشته‌اند. همچنین تحلیل فضایی با استفاده از متریک های بوم شناسی سیمای سرزمین نشان می‌دهد زیستگاه‌های جنگل و درختزار در حال تکه‌تکه شدن و از هم گسیختگی هستند. اما رویشگاه استپی دارای افزایش مساحت 6821 هکتار بوده‌است. استپ در حال پیشروی و گسترش در مناطق جنگلی است. جمعیت حیات وحش در دو نوع رویشگاه جنگل و درختزار با کاهش جمعیت مواجه بوده‌اند. جمعیت مرال از 2100 فرد به 260 فرد و قوچ و میش از 10500 فرد به 3782 فرد کاهش یافته است. این نتایج نشان می‌دهد که تغییرات در رویشگاه‌های پارک ملی گلستان باید به عنوان یک عامل اصلی در کنار سایر عوامل، موجب تغییرات در جمعیت حیات وحش شده باشد.