فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مواردی که دیه‌‌ی قاتل بیشتر از مقتول باشد و اولیاءدم خواستار قصاص باشند، استیفای قصاص مستلزم رد تفاضل دیه به قاتل از سوی اولیاءدم است. حال چنانچه شخص ثالث به هر نیّت و مقصودی و بدون اذن اولیاء‌‌دم و به نام خود تفاضل دیه را بپردازد جای طرح این سؤال است که ماهیّت حقوقی این عمل چیست و چه آثاری در پی خواهد داشت. اهمّیّت موضوع بیش از ارائه‌‌ی یک نظریّه‌‌ی حقوقی است و همانطور که خواهد آمد، تمسّک و التزام به یکی از دیدگاه‌‌های مطروحه در باب ماهیّت تفاضل دیه‌‌ی پرداخت‌‌شده از سوی ثالث، سرانجام می‌‌تواند موجب قصاص یا رهایی وی تا وقت دیگر گردد. تحقیق حاضر به تفکیک ماهیّت دیه از تفاضل دیه و سپس ماهیّت تفاضل دیه‌‌ی پرداختی از سوی ثالث را مورد بررسی و واکاوی قرار داده و از این رهگذر آراء حقوقدانان نیز مورد نقّادی قرار گرفته است. نتیجه‌‌ی پژوهش آن است که ماهیّت تفاضل دیه صرفاً جبران خسارت و ماهیّت تفاضل دیه‌‌ی پرداخت‌‌شده از سوی ثالث، ضمن نقّادی ادلّه‌‌ی مخالفین، «هبه» است.