ارزیابی تغییرات هدایت هیدرولیکی اشباع در لایه‌های سطحی و زیرسطحی خاک‌های لسی شرق استان گلستان

نویسندگان

1 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابغ طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

2 گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس

3 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبد کاووس

4 گروه چوب وکاغذ، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه گنبد کاووس (GKU)

doi
10.30466/asr.2022.121212
چکیده

هدایت هیدرولیکی خاک یکی از پارامترهای مهم در برآورد فرسایش‎پذیری خاک، جریان آب در خاک، رواناب و طراحی سیستم­های زهکشی می­باشد. این پژوهش به ‌منظور تعیین هدایت هیدرولیکی اشباع (Ks) سطحی و زیرسطحی خاک‌های لسی حوزه آبخیز آق­امام (2) واقع در شمال شرق استان گلستان انجام ‌شد. بدین منظور از خاک سه تیپ موجود در این حوزه شامل تیپ‌های تپه، فلات لسی و تراس آبرفتی در دو لایه سطحی و زیرسطحی نمونه‌برداری شد. در این پژوهش علاوه بر تعیین Ks به روش بارافتان، برخی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک نظیر شوری، آهک خنثی، مواد آلی و بافت خاک در آزمایشگاه اندازه‌گیری و ارتباط آنها با Ks بررسی‌‌شد. تمامی نقشه‌ها مربوط به پراکنش  Ksسطحی و زیرسطحی و همچنین برخی ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خاک در محیط GIS و از روش IDW ترسیم گردید. نتایج نشان داد که تغییرات مکانی Ks در هر دو لایه ارتباط مستقیمی باهم دارند و در لایه سطحی بیشتر از لایه زیرسطحی می‌باشد. همچنین میانگین مقدار Ks به‌جز در تیپ تراس آبرفتی که مقدار آن به‌طورکلی کم است (cm.h-1 9/0) در دو تیپ فلات رسی و تپه نسبتا بالاست (cm.h-1 9/3). نتایج آماری حاصل از روش رگرسیون چندگانه خطی و روش گام­به­گام نشان داد که از بین متغیرهای مورد بررسی، به ترتیب دو پارامتر مواد آلی و آهک خنثی بیشترین تاثیر را در تعیین مقدار Ks سطحی (R2=0.9556) و زیرسطحی (R2=0.8607) در منطقه مورد مطالعه دارند.