ارزیابی یکپارچگی اکولوژیکی رودخانه زرینه رود با استفاده از شاخص های زیستی ماهیان: مطالعه موردی تاثیر شهر شاهین دژ (استان آذربایجان غربی)
نویسندگان
1 گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی کرج، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران.
2 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
3 گروه مدیریت، دانشکده محیط زیست و انرژی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران
4 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.
doi
چکیده
این تحقیق با هدف بررسی اثرات روند اختلالی و آسیب توسعه انسانی روی یکپارچگی اکولوژیکی رودخانه زرینهرود با استفاده از شاخصهای بومشناختی ماهیان از قبیل امتیازدهی یکپارچگی، غنای گونهای، ترکیب و فراوانی آنها به اجرا در آمد. برای این منظور تعداد 7 ایستگاه در طول مسیر رودخانه در شهرستان شاهیندژ انتخاب گردید. روشهای معمول تعیین شاخصهای بومشناختی مانند شاخص سیمپسون، مارگالف، شانون، غالبیت، غنای گونهای و شاخص یکپارچگی اکولوژیکی (IBI) برای هر ایستگاه محاسبه گردید. در طی این تحقیق، در مجموع، تعداد 404 عدد ماهی از 11 گونه مختلف صید گردید. این مطالعه نشان داد که تنوع و فراوانی بالای گونهها، الزاماً نشانگر کیفیت بالای آب رودخانه نمیباشند. بررسی نتایج حاصل از شاخص یکپارچگی اکولوژیکی در ایستگاه-های مورد مطالعه نشان داد که یکپارچگی اکولوژیکی در ایستگاه 4 در مقایسه با سایرین بیشتر است و پس از آن بهترتیب ایستگاههای 2 و 7 قرار دارند. این یافتهها با نتایج بهدست آمده از شاخصهای تنوع زیستی مطابقت داشت. بررسی تنوع گونه-ای در ایستگاههای 4، 2 و 7 نشان داد که این ایستگاهها از نظر شاخص یکپارچگی اکولوژیکی نیز مشابهت دارند. پژوهش حاضر نشان داد که در بین ایستگاههای مورد مطالعه، ایستگاه 5 کمترین مقدار شاخص یکپارچگی اکولوژیکی را داشت. با توجه به اینکه ایستگاه 5 در مجاورت شهرستان شاهیندژ قرار داشت، میتوان اذعان نمود که مقدار شاخص یکپارچگی اکولوژیکی این ایستگاه بیشتر تحت تاثیر فعالیتهای انسانی به خصوص ورود پساب شهری قرار گرفته است که به طور محسوس بر کیفیت آب و یکپارچگی رودخانه زرینهرود تاثیرگذار بود.