اثر سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد علوفه و بهره‌وری آب محصول یونجه در سامانه آبیاری قطره‌ای زیر سطحی

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان

2 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان

4 - مربی پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

doi
10.22034/idj.2025.536233.2614
چکیده

با توجه به وضعیت بحرانی آب در کشور، استفاده از سامانه‌های نوین آبیاری از جمله آبیاری قطره‌ای زیرسطحی به‌منظور کاهش سهم تبخیر و افزایش بهره‌وری آب ضروری است. این پژوهش به‌منظور بررسی اثر سطوح مختلف آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری آب یونجه در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقاتی اکباتان واقع در مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، در سه تکرار و به مدت 2 سال انجام شد. تیمارهای مورد مطالعه شامل 4 تیمار آبیاری: 1- کم آبیاری با تامین 70 درصد نیاز آبی 2- کم آبیاری با تامین 85 درصد نیاز آبی 3- آبیاری کامل (تامین 100 درصد نیاز آبی) و 4 – بیش آبیاری به میزان 115 درصد نیاز آبی بودند. نتایج تجزیه واریانس داده‌ها در دو سال آزمایش نشان ‌داد که اثر سطوح آبیاری بر تولید علوفه خشک و بهروری آب در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. اثر تیمارهای مختلف آبی بر میزان عملکرد محصول و بهره‌وری آب معنی‌دار شد، بیشترین عملکرد محصول مربوط به دو تیمار 100 و 115 درصد نیاز آبی به ترتیب با عملکرد 16607 و 17275 کیلوگرم در هکتار بود، هرچند تفاوت معنی‌داری بین این دو تیمار از نظر عملکرد محصول مشاهده نشد. دو تیمار 85 و 100 درصد نیاز آبی به‌ترتیب با میزان 94/1 و 99/1 کیلوگرم بر مترمکعب بیشترین بهره‌وری آب را به‌خود اختصاص دادند و در یک گروه آماری قرار گرفتند. با افزایش تامین درصد نیاز آبی از 70 تا 100 درصد، افزایش سیگموئیدی (اس شکل) در بهره‌وری آب مشاهده گردید. اما با تغییر تامین درصد نیاز آبی از 100 به 115 درصد، کاهش شدیدی در بهره‌وری آب مصرفی مشاهده شد. بنابراین تامین 85 درصد نیاز آبی به‌منظور دستیابی به بیشترین بهره‌وری آب در آبیاری زیرسطحی یونجه توصیه می‌شود.