پهنهبندی پراکنش برخی فلزات سنگین در ذرات گرد و غبار اطراف کانون هویزه-خرمشهر و شناسایی منشأ احتمالی این فلزات
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
2 گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز
3 دانشیار/ دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
چکیده
گرد و غبار یکی از مهمترین آلایندههای زیستمحیطی است که حاوی ذرات معلق و فلزات سنگین میباشد. این مطالعه در سال ۱۳۹۷، با هدف بررسی میزان غلظت و تعیین توزیع فلزات سنگین گرد و غبار در اطراف کانون غبار هویزه- خرمشهر انجام شد. ۳۰ نقطه ازمناطق مختلف شهری و روستایی جهت بررسی فلزات سنگین ذرات گرد و غبار فرونشست شده با استفاده از تلههای رسوبگیر تیلهای در ارتفاع ۳ تا ۴ متری از سطح زمین، نمونهبرداری شد. نتایج نشان داد که مقادیرغلظت فلزات سنگین ذرات گرد و غباربه ترتیب منگنز˂ روی˂ کروم˂ نیکل˂ سرب˂مس˂ کبالت˂ جیوه میباشد. همچنین بیشترین میزان غلظت فلزات سنگین در مناطق جنوبی منطقه مطالعاتی مشاهده گردید که فعالیت میادین نفتی زیاد بوده است. کمترین مقادیر غلظت عناصرسنگین گرد و غبار نیز در مناطق مسکونی روستایی مشاهده شد. در عمده ایستگاههای مطالعاتی، دو فاکتور غنی شدگی و زمین انباشت در عناصر سنگین در ذرات گرد و غبار بیشتر از خاک سطحی کانون غبار میباشد. مقادیر شاخص زمین انباشت در ذرات گرد و غبار و نیز در خاک سطحی برای فلزات جیوه، سرب و منگنز (۳ ˂I geo ≥ ۲) در محدوده آلودگی متوسط تا زیاد قرار دارند که حاکی از تاثیرپذیری فراوانی این عناصر به طور عمده از منابع مختلف انسان زاد میباشد. نتیجه آنالیز خوشهای با روش تجزیه مؤلفه اصلی کاملا مطابقت دارد و میتواند بیانگر چند منشأ مختلف (آلایندههای نفتی، صنعتی و ترافیکی) فلزات سنگین در گرد و غبار باشد.