پهنه‌بندی پراکنش برخی فلزات سنگین در ذرات گرد و غبار اطراف کانون هویزه-خرمشهر و شناسایی منشأ احتمالی این فلزات

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

2 گروه خاکشناسی دانشکده کشاورزی دانشگاه شهید چمران اهواز

3 دانشیار/ دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

گرد و غبار یکی از مهمترین آلاینده­های زیست­محیطی است که حاوی ذرات معلق و فلزات سنگین می­باشد. این مطالعه در سال ۱۳۹۷، با هدف بررسی میزان غلظت و تعیین توزیع فلزات سنگین گرد و غبار در اطراف کانون غبار هویزه- خرمشهر انجام شد. ۳۰ نقطه  ازمناطق مختلف شهری و روستایی جهت بررسی فلزات سنگین ذرات گرد و غبار فرونشست شده با استفاده از تله­های رسوبگیر تیله­ای در ارتفاع ۳ تا ۴ متری از سطح زمین، نمونه­­برداری شد. نتایج نشان داد که مقادیرغلظت فلزات سنگین ذرات گرد و غباربه ترتیب منگنز˂ روی˂ کروم˂ نیکل˂ سرب˂مس˂ کبالت˂ جیوه می­باشد. همچنین بیشترین میزان غلظت فلزات سنگین در مناطق جنوبی منطقه مطالعاتی  مشاهده گردید که فعالیت میادین نفتی زیاد بوده است. کمترین مقادیر غلظت عناصرسنگین گرد و غبار نیز در مناطق مسکونی روستایی مشاهده شد. در عمده ایستگاه­های مطالعاتی، دو فاکتور غنی شدگی و زمین انباشت در عناصر سنگین در ذرات گرد و غبار  بیشتر از خاک سطحی کانون غبار می­باشد. مقادیر شاخص زمین انباشت در ذرات گرد و غبار و نیز در خاک سطحی برای فلزات جیوه، سرب و منگنز (۳ ˂I geo  ≥ ۲) در محدوده آلودگی متوسط تا زیاد قرار دارند که حاکی از تاثیرپذیری فراوانی این عناصر به طور عمده از منابع مختلف انسان زاد می­باشد. نتیجه آنالیز خوشه­ای با روش تجزیه مؤلفه اصلی کاملا مطابقت دارد و می­تواند بیانگر چند منشأ مختلف (آلاینده­های نفتی، صنعتی و ترافیکی) فلزات سنگین در گرد و غبار باشد.