ارزیابی جامع عملکرد و پایداری گلخانه‌های دارای سامانه آب‌شیرین‌کن اسمزمعکوس در چارچوب همبستWEFE

نویسندگان

1 دانشگاه تهران- دانشکدگان ابوریحان - گروه مهندسی آب

2 دانشیار مهندسی آب دانشگاه تهران پردیس ابوریحان

3 دانشگاه صنعتی شریف - گروه مهندسی سیستم های انرژی

doi
10.22034/idj.2025.546690.2630
چکیده

با توجه به افزایش تنش‌های آبی خصوصا در مناطق خشک و نیمه‌خشک، اهمیت استفاده از فناوری‌های نوین برای مصرف بهینه آب در بخش کشاورزی بیشتر شده است. این پژوهش با هدف ارزیابی عملکرد و پایداری گلخانه‌های دارای سامانه آب شیرین‌کن اسمز معکوس (RO) در چارچوب همبست آب، غذا، انرژی و محیط زیست (WEFE Nexus)، در منطقه پاکدشت ایران انجام شده است. روش تحقیق توصیفی - تحلیلی بوده و اطلاعات لازم با استفاده از پرسش‌نامه و مشاهدات میدانی جمع‌آوری شده‌اند. در این پژوهش ۱۵ گلخانه (۸ واحد دارای RO و ۷ واحد فاقد آن) در سه سناریو مبتنی بر تأمین انرژی و تصفیه آب مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان داد گلخانه‌های دارای RO، به‌طور متوسط 19 درصد در مصرف آب صرفه جویی داشتند و از طرفی عملکرد محصول را 18.9 درصد افزایش داده‌اند. همچنین مصرف کود شیمیایی و سموم به‌ترتیب 21.4 درصد و 31 درصد کاهش را نشان داد. با این حال، افزایش هزینه‌‌های مربوط به بخش انرژی و نگهداری این سامانه‌ها وجود داشت. با توجه به نتایج تحلیل سناریوها، استفاده از انرژی خورشیدی به‌عنوان منبع جایگزین برق شبکه می‌تواند به کاهش هزینه‌ها و انتشار گازهای گلخانه‌ای منجر شود. تحلیل نهایی در چارچوب WEFE نشان داد که سامانه RO با طراحی صحیح و ترکیب با انرژی‌های تجدیدپذیر، می‌تواند نقش مؤثری در افزایش تاب‌آوری کشاورزی در مناطق کم‌آب ایفا کند.