فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیامد تجمع فلزات سنگین در محیط زیست خیلی نگران کننده است. یکی از روش‌‌های پالایش فلزات سنگین در خاک،‌‌‌‌ استفاده از کلات کننده‌هایی نظیر اسید‌های آلی می‌باشد. هدف از این مطالعه، ارزیابی پتانسیل اسید سیتریک و اسید تارتاریک برای پالایش فلزات سنگین Ni، Pb، Cu، Zn و Cd از خاک­های آلوده و توزیع شکل‌های مختلف این فلزات سنگین و تحرک آنها می‌باشد.‌ در این مطالعه، شش نمونه از خاک‌های آلوده شهرک صنعتی چرمشهر واقع در شهرستان ورامین، از عمق صفر تا 15 سانتی متر تهیه گردید. از غلظت 05/0 مولار اسید سیتریک و اسید تارتاریک با نسبت یک به 25 خاک به مایع برای شستشوی فلزات سنگین،‌‌‌ استفاده شد. به منظور برآورد توزیع فلزات سنگین Ni، Pb، Cu، Zn و Cd از اجزای مختلف خاک، از روش استخراج متوالی استفاده گردید. اجزای خاک شامل F1 (جزء تبادلی)، F2 (پیوند یافته با کربنات)، F3 (پیوند یافته با اکسیدهای منگنز و آهن)، F4 (پیوند یافته با مواد آلی) وF5 (جزء باقیمانده)، مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج این مطالعه، نشان داد جزء باقیمانده نقش مهمی در نگهداشت فلزات سنگین در خاک ایفا می­کند. Cu و Zn  دارای الگوی توزیع یکسان در بین اجزای مختلف خاک بودند. Pb و Cd  نیز پیوند قویتری با جزء اکسید‌های آهن- منگنز داشتند. توزیع فلزات سنگین بین اجزای مختلف خاک‌ها،  قبل و بعد از شستشو با اسید ‌‌سیتریک و اسید ‌تارتاریک مقایسه شد. اسید ‌سیتریک درصد بیشتری از فلزات سنگین را در مقایسه با اسید ‌تارتاریک رهاسازی نمود. اسید ‌سیتریک باعث رها‌سازی 55/45 درصد روی، 04/31 درصد سرب، 64/35 درصد نیکل، 7/48 درصد مس و 2/37 درصدی کادمیم گردید. میزان رهاسازی روی به میزان 42/3 درصد، سرب به میزان 15/16درصد، نیکل به میزان 34/26 درصد، مس به میزان 93/28 درصد و کادمیوم به میزان 76/18 درصد نیز توسط ‌اسید تارتاریک گزارش شد. فاکتور تحرک فلزات سنگین Pb، Cu و Cd در خاک آلوده بیش از 10 درصد مشاهده گردید. فاکتور تحرک هر پنج فلز سنگین پس از شستشو با اسید ‌سیتریک و اسید ‌تارتاریک، زیر 10 درصد محاسبه شد. بر اساس نتایج این مطالعه، اسید سیتریک و اسید ‌تارتاریک نقش قابل تأملی در رها‌سازی فلزات سنگین دارند و استفاده از این اسید‌ها برای پالایش فلزات سنگین از خاک‌‌های آلوده، توصیه می شود.