فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رودخانه‌های جوی مسیرهای بلند و باریکی در تروپوسفر هستند که نقش مهمی در انتقال رطوبت جوی به مناطق مختلف جهان دارند و در صورتی که با شرایط همدیدی و ترمودینامیکی همراه شوند، می‌توانند موجب بارش‌های سنگین یا سیلاب در مناطق متأثر از این پدیده شوند. در این مطالعه، از یک رهیافت مبتنی بر الگوریتم پردازش تصویر THR در بسته پایتون IPART برای شناسایی رودخانه‌های جوی وارد شونده به محدوده حوضه آبریز دریاچه ارومیه استفاده شد و ارتباط رخدادهای بارش حدی ماه‌های بارانی (نوامبر تا آوریل) با رودخانه‌های جوی در دوره آماری 2020-1991 به‌صورت آماری بررسی شد. نتایج نشان داد که در این دوره آماری، 288 رودخانه جوی از حوضه دریاچه ارومیه عبور کردند و بیشترین فراوانی رودخانه‌های جوی در ماه‌های آوریل (32.64 درصد) و مارس (26.74 درصد) و با منشأ دریای مدیترانه (33.68 درصد)، دریای سرخ (17.71 درصد) و خلیج عدن (13.89 درصد) بود. سهم رودخانه‌های جوی در تعداد رخدادهای بارش حدی حوضه به طور متوسط در ماه‌های مورد بررسی 16.9 درصد بود و در مورد ماه آوریل رودخانه‌های جوی بیشترین سهم (25.8 درصد) را در رخداد بارش‌های حدی داشتند. در مقیاس ایستگاه، ماه نوامبر در ایستگاه سراب، بیشترین تأثیرپذیری از نظر تعداد رخداد بارش حدی (27.5 درصد) و ماه مارس در ایستگاه مهاباد (35.03 درصد)، بیشترین تأثیرپذیری از نظر مجموع ارتفاع بارش حدی داشت. رهیافت مورد استفاده در این مطالعه می‌تواند برای تهیه نقشه‌های ریسک وقوع بارش‌های حدی و همچنین پیش‌بینی رخدادهای بارش حدی و سیلاب‌ها مورد استفاده قرار گیرد.