فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر، با هدف ارزیابی اثر زهکشی لانه‌موشی در مدیریت‌های متداول آبیاری کشت برنج بر خصوصیات شیمیایی خاک اراضی شالیزاری و عملکرد برنج به‌صورت کرت‌های یک‌بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های زراعی 1402-1401 در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه گیلان به اجرا درآمد. تیمارها شامل شاهد (بدون زهکشی (D0))، زهکش لانه‌موشی در دو حالت سنتی (D1) و پر شده با گراول (D2) و مدیریت آبیاری غرقاب دائم (I1) و غرقاب تناوبی (I2) بودند. زهکشی میان‌ و پایان فصل در مرحله پنجه‌زنی و در زمان برداشت محصول اعمال شد. برای بررسی تغییرات شیمیایی خاک، در چهار مرحله و در دو عمق خاک نمونه‌برداری و پارامترهای اسیدیته، هدایت‌الکتریکی و غلظت‌ یون‌های نیترات، آمونیوم، مقادیر سدیم، کلسیم و منیزیم خاک اندازه‌گیری شدند. همچنین پس از برداشت برنج، عملکرد دانه برنج اندازه‌گیری شد. نتایج تجزیه آماری لایه سطحی و عمقی خاک نشان داد که اثر سامانه زهکشی لانه‌موشی (به غیر از نیترات و اسیدیته)، اثر زمان (به غیر از اسیدیته) و اثر متقابل سامانه زهکشی لانه‌موشی و زمان بر تمام پارامترهای شیمیایی خاک مورد اندازه‌گیری در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بودند. مقایسه پیش و پس از زهکشی میان‌فصل نشان داد که زهکشی به‌طور میانگین منجر به کاهش غلظت آمونیوم (43 و 26 درصدی) و افزایش غلظت نیترات (47 و 46 درصدی) به ترتیب در لایه سطحی و عمقی خاک شد. زهکشی هدایت‌الکتریکی خاک در لایه سطحی را 27 درصد کاهش و در لایه عمقی 12 درصد افزایش داد. بیشترین عملکرد دانه با مقدار 24/5187 کیلوگرم بر هکتار در تیمار زهکشی لانه‌موشی با گراول به دست آمد که نسبت به زهکشی لانه‌موشی سنتی و تیمار شاهد به‌ترتیب 8/2 و 5/10 درصد افزایش داشت. بنابراین استفاده از زهکش لانه‌موشی به خصوص در ترکیب با گراول، خصوصیات شیمیایی خاک را تغییر داد و منجر به افزایش محصول برنج شد.